مدينه عقب نشينى كرد . در جريان اين نبرد سه تن از سرداران اسلام بنام زيد بن حارثه ، جعفر بن ابى طالب و عبد الله بن رواحه به شهادت رسيدند . [ 1 ] 8 - فتح مكه : قريش ضمن پيمان صلح حديبيه متعهد گشته بود نسبت به مسلمانان و هم پيمانان آنها تعرضى بخرج ندهد ، اما آنها با عهد شكنى خود به همكارى با بنى بكر اقدام ورزيدند تا قبيلهء خزاعه را كه هم پيمان مسلمانان بودند مورد تهاجم قرار دهند . پيامبر ( ص ) براى جلوگيرى از تجاوزات آنان با تدبير خاصى مكه را به تصرف خويش درآورد . اما بر خلاف تمام فاتحين نه تنها دستور قتل عام و انتقام از مخالفين خود را صادر نكرد ، بلكه ضمن خطابهاى تاريخى همه آنها را آزاد نمود . [ 2 ] در فتح مكه پيامبر به مسلمانان دستور داد مگر براى دفاع از خود جنگ نكنند و تنها 8 مرد و چهار زن را مهدور الدم اعلام فرمود . كه از اين تعداد 4 نفر كشته شدند و تنها زد و خوردى كه رخ داد ميان گروه كوچكى از مشركين به سركردگى عكرمة بن ابى جهل و سپاه خالد بود . [ 3 ] 9 - حنين و طائف : هوازن با تشكيل گروهى مسلح آمادهء يورش بر مسلمانان بودند كه پيامبر از تصميم آنها اطلاع يافت و با 12 هزار نفر به مقابله با آنها پرداخت و در وادى حنين شكست سنگينى را متوجه هوازن ساخت . [ 4 ] پس از سركوبى هوازن آنحضرت بسوى طائف حركت كرد تا همدست قبيله هوازن يعنى ثقيف را نيز سركوب كند . اما بعد از مدتى محاصره از فتح آن مكان صرفنظر كرده و به مكه بازگشت . [ 5 ] آمار كشته شدگان در جنگهاى زمان پيامبر كه ذيلا بدان اشاره مىشود نمايانگر ارقام بسيار ناچيزى است كه هيچگاه با نبردهاى ديگر و جنگهاى مذهبى و صليبى مسيحيان قابل مقايسه نيست و هر ناظر بىطرف و منصفى خواهد پذيرفت كه انگيزه نبردهاى پيامبر اسلام ( ص ) كشورگشايى ، انتقام از خصم و زياده خواهى نبوده است . بلكه صرفا هدف غايى آن بزرگوار دفاع از حريم اسلام و اعتلاى كلمة
هامش
[ 1 ] طبقات ج 2 قسمت اول ص 92 .
[ 2 ] اعلام الورى ص 104 .
[ 3 ] كامل ابن اثير ج 2 ص 247 .
[ 4 ] بحار ج 21 ص 149 .
[ 5 ] سيره ابن هشام جزء 3 و 4 ص 482 .