مىساختم و هرگز از خداوند عافيت و خلاصى از آن حالت را خواستار نمىشدم تا خودش رفع گرفتارى نمايد و پيوسته شكر و سپاس او را بجاى مىآوردم . [ 1 ] بايد دانست اين مرتبه صالحان و بالاترين درجهاى است كه سالكين الى الله بدان دست خواهند يافت يعنى مقام رضا بودن به قضا و قدر الهى و همان مرتبهاى است كه امير المومنين ( ع ) دربارهاش مىفرمايد : اگر خداوند تعالى مرا در آتش دوزخ اندازد خواهم گفت كه آنجا بهشت من است چرا كه خداوند تعالى آن مكان را براى من برگزيده است و بهشت من رضاى اوست . و بر همين اساس است كه محققين در توضيح آيه
إِنَّ صَلاتِي وَ نُسُكِي وَ مَحْيايَ وَ مَماتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
[ 2 ] فرموداند :
حيات و مرگ ذكر شده در اين آيه بستگى به اراده و تقدير الهى دارد يعنى تا زمانيكه خداوند صلاح دانست در قيد حيات باشيم نمىبايست تقاضاى مرگ نماييم و آنگاه كه مرگ را بر ايمان رقم زد نمىبايست لحظهاى براى درنگ در دنيا پافشارى نماييم .
از امام باقر ( ع ) روايت شده است كه آنحضرت به هنگام مشاهده جنازه مىگفتند : سپاس خداوندى را كه مرا در زمره مردگان قرار نداد . [ 3 ] اين گفته امام بدان خاطر است كه اصولًا زندگى مطلوب هر انسانى است زيرا از دريچه همين دنياست كه مىتوان بوسيله عبادات و فرمانبردارى از خداوند به آخرت نظر افكند و به مقام رضاى او دست يافت . اما بايد توجه داشت كه براى رسيدن به مقام شكيبايى و رضاى خداوند مىبايست از مسير صحيح آن حركت نمود نه مانند بسيارى از مشايخ صوفيه كه براى دست يازيدن به مقام رفيع رضامندى خداوند مراحل و درجاتى را معين نمودهاند ! مىگويند عمر و بن فارض از مشايخ صوفيه ادعا مىكرد كه به اوج مقام رضا و تسليم رسيده است . در بعضى از سرودههايش اين ادعا مشهود است مانند اين شعر :
و بما شئت فى هواك اختبرنى * فاختيارى ما كان فيه رضاكا
« خداوندا هر آنچه را كه مىپسندى در مورد من به مرحله آزمايش بنه زيرا كه به
هامش
[ 1 ] بحار - ج 14 - ص 38 .
[ 2 ] سورهء اعراف - آيهء 162 .
[ 3 ] كافى - ج 3 - ص 167 .