است . [ 1 ] امير المومنين ( ع ) نيز در اشاره به اين گفته لقمان شعرى با مضمون ذيل را سرودهاند :
تكثر من الاخوان ما اسطعت انهم * عماد إذا ما استنجدوا و ظهور
و ليس كثيرا ألف خلّ و صاحب * و إن عدوا واحدا لكثير [ 2 ]
« برادران بسيارى را براى خود برگزين زيرا كه آنها پشتوانه استوارى براى تو خواهند بود و به ياريت خواهند شتافت ، حتى هزار دوست همراه نيز براى انسان زياد نيست اما دشمن اگر چه يك نفر باشد بسيار است » .
امير المؤمنين عليه السلام در بيان پارهاى از اندرزهاى لقمان مىفرمايند : فرزندم آنكس كه يقينش نسبت به اعطاى روزى از جانب خداوند ضعيف است بايد بداند ، پروردگارى كه او را در سه حالت پيشين كفايت نمود به زودى وى را در مرحله چهارم نيز يارى خواهد نمود و اما مرحله اول هنگامى بود كه او در رحم مادرش قرار داشت
فِي قَرارٍ مَكِينٍ *
[ 3 ] بطوريكه گرما و سرما به دو آسيبى وارد نمىآورد و او توانست با تغذيه از شير سرشار مادرش رشد نمايد . مرحله دوم هنگامى بود كه او از شير گرفته شد و پدر و مادرش با مهربانى هر چه تمامتر در پى كسب روزى و تهيه ما يحتاج او برآمدند . بطوريكه در بسيارى از موارد از حق خود مىگذشتند تا او براحتى زندگى كند و در مرحله سوم كه او به رشد و تكليف رسيد در پى امرار معاش خود و خانوادهاش برآمد اما در اينراه از ترس كمبود و يا قطع روزى به زير دستانش تنگ گرفت زيرا كه يقين نداشت خداوند در پس هر محدوديتى به او نعمتى كاملتر خواهد بخشيد .
امام باقر ( ع ) فرمودند : لقمان در اندرز خود به فرزند چنين گفت : فرزندم اگر نسبت به مرگ در دل ترديدى دارى پس خواب را بر خود حرام گردان و مسلما نخواهى توانست و اگر نسبت به برانگيخته شدن در قيامت ترديد دارى پس هوشمندى را از خود دور ساز و مسلما نخواهى توانست چرا كه اگر تو پيرامون اين
هامش
[ 1 ] امالى صدوق - ص 532 .
[ 2 ] امالى صدوق - ص 532 .
[ 3 ] سورهء مرسلات - آيهء 21 .