و نيز اولى و دومى اين امت . [ 1 ] در روايات آمده است فرعون اولين كسى بود كه از آجر براى احداث ساختمانهاى خود استفاده كرد او دستور داد برايش كاخى عظيم بسازند تا به زعم باطلش بر خداى موسى دست يابد و بعضى گفتهاند او اين كاخ را بدانجهت ساخت تا به اوضاع كواكب و تغييرات جوى آگاه شود و ساحران بتوانند بر اساس ديدههاى او تخمين زنند موسى چه زمانى ظهور خواهد كرد . در تفسير آيهء
يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّها تَسْعى
[ 2 ] به خيال موسى آمد كه رسنها و چوبهاى آنها در اثر جادو با شتاب مىجهند آمده است دليل به حركت درآمدن رسنها و چوبها جيوهاى بود كه در ميانشان تعبيه كرده بودند و در موقعى كه خورشيد مىتابيد گرماى حاصل باعث جنبش آنها مىگشت . [ 3 ] و اما براى ترس موسى بعد از ديدن تردستى جادوگران علل مختلفى را بيان داشتهاند كه ذيلًا بدانها اشاره مىشود : 1 - موسى مىترسيد امر بر مردم مشتبه گردد و با شك و ترديدى كه ميان آنها بوجود مىآيد نتوانند تفاوتى ميان معجزه او و شگرد ساحران قائل شوند .
2 - طبيعت انسان بگونهاى است كه از هر امر خارق العادهاى در وهله نخست وحشت نمايد .
3 - موسى مىترسيد مردم قبل از آنكه معجزه او را ببينند متفرق گردند .
4 - او با خود مىانديشيد اگر عصاى او نيز همان هنرى را به معرض نمايش گذارد كه ساحران بدان اقدام ورزيدند اين جدال به نتيجه تساوى خواهد كشيد و طبيعتا با جو غالبى كه در طرفدارى از فرعون وجود دارد او را بازنده اعلام خواهند كرد . اما مشيت الهى چيز ديگرى بود .
در توضيح آيه
لَكَبِيرُكُمُ *
[ 4 ] از زبان فرعون آمده است : موسى استاد بزرگ شماست و حق شاگردى اقتضا مىكند تا در برابر او لب به اعتراض نگشاييد و گروهى آن را اين گونه معنا كردهاند : شما از رويارويى با استاد خود ناتوان نيستيد اما بخاطر سبقتش در علم سحر او را بزرگ مىشماريد . وهب نقل مىكند عصاى
هامش
[ 1 ] خصال - ج 2 - ص 346 .
[ 2 ] سورهء طه - آيهء 66 .
[ 3 ] مجمع البيان - مجلد 4 - ج 16 - ص 118 .
[ 4 ] سورهء طه - آيهء 71 و سورهء شعراء - آيهء 49 .