تست ، ديدگان يعقوب از غم فراق سپيد گشته بود و او غم جدائى را همچنان در دل مخفى مىداشت
بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْراً فَصَبْرٌ جَمِيلٌ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَنِي بِهِمْ جَمِيعاً
. . .
يا أَسَفى عَلى يُوسُفَ وَ ابْيَضَّتْ عَيْناهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ
. [ 1 ] از امام صادق ( ع ) در مورد ميزان حزن و اندوه يعقوب سؤال شد آنحضرت پاسخ فرمودند : اندوه او بسان هفتاد مادرى است كه در غم از دست دادن فرزندانشان بيتابى مىنمايند . و چون او از كلمه استرجاع اطلاعى نداشت به واژه
يا أَسَفى عَلى يُوسُفَ
استناد ورزيد . [ 2 ] و در احاديث آمده است كه كلمه استرجاع
إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ
[ 3 ] فقط به امت خاتم الانبياء ( ص ) اعطاء گرديده است و حتى يعقوب نيز بجاى آن از واژهء « وا اسفا » استفاده مىنمود . [ 4 ] و هر مصيبت ديدهاى كه در مقام بيان استرجاع برآيد خداوند خانهاى را در بهشت براى او آماده خواهد نمود .
بعضى سپيد شدن ديده يعقوب را بر اثر گريه بسيار و در فراق يوسف محل اشكال دانسته و بر آن خدشه وارد كردهاند چرا كه هر نوع نقص خلقتى در مورد انبياء را دليل بر ضعف دانسته و آن را رد كردهاند . و بعضى نيز آن را از زمره بيماريهاى طبيعى دانستهاند چرا كه از بينائى يعقوب قدرى كاسته شده بود و او هنگاميكه بشدت مىگريست پردهاى از اشك مقابل چشمانش را پوشانيده و سپيدى مذكور بر اثر توالى و استمرار اين اشكهاى سوزان بود ، بهر حال دلايل مذكور چندان محكم و قابل استناد نيست و گروهى عقيده دارند كه در اين مورد پناه بردن به تاويل و تفسيرهاى مختلف لازم نمىباشد چرا كه انبياء با چشم قلب امورى را مىنگرند كه ديگران با چشم سر به رؤيت آنها قادر نخواهند بود . [ 5 ] « سدير » از امام باقر ( ع ) پرسيد : چگونه است كه يعقوب بعد از بيست سال فراغت از يوسف باز از فرزندانش خواست تا در پى او و برادرش بنيامين به جستجو پردازند . آيا او مىپنداشت كه يوسف هنوز در قيد حيات است ؟
اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ
[ 6 ] امام پاسخ دادند : بلى يعقوب يقين داشت كه يوسف زنده
هامش
[ 1 ] سورهء يوسف - آيهء 83 و 84 .
[ 2 ] تفسير قمى - ج 1 - ص 350 .
[ 3 ] سورهء بقره - آيهء 156 .
[ 4 ] مجمع البيان - مجلد 4 - ج 13 - ص 106 .
[ 5 ] بحار - ج 12 - ص 243 .
[ 6 ] سورهء يوسف - آيهء 87 .