در دشت شامات به عنوان نماينده خويش اسكان داد و خود به سوى ارتفاعات حركت كرد . مدتها گذشت و ابراهيم از ساره صاحب فرزندى نگشت . تا آنكه با توافق طرفين هاجر به ازدواج وى درآمد ، ثمره اين ازدواج فرزند شايستهاى بود بنام اسماعيل . [ 1 ] در اينجا به پارهاى از امورى كه در داستان زندگانى حضرت ابراهيم مورد اختلاف دانشمندان است خواهيم پرداخت .
1 - پيرامون پدر حضرت ابراهيم دانشمندان دچار تناقض آراء گشتهاند . فخر رازى در تفسير آيه
وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ
[ 2 ] گويد : سياق ظاهرى آيه دلالت دارد كه نام پدر او آزر است و بعضى نام او را تارخ مىدانند ، همچنين زجاج گويد : بعضى از نسابين نام پدر ابراهيم را تارخ مىدانند و همين مسأله باعث گشته تا بدخواهان اين موضوع را دليل بر نقص و ضعفى در قرآن بدانند . اما زجاج خود براى رفع اين شبهه وجوهى را ذكر مىكند . از آن جمله اينكه پدر ابراهيم در حقيقت تارخ بوده و آزر نام عموى او مىباشد و در كلام عرب از عمو گاه با لفظ پدر ياد مىگردد .
همچنانكه خداوند از زبان فرزندان يعقوب اين گونه نقل قول مىكند
نَعْبُدُ إِلهَكَ وَ إِلهَ آبائِكَ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ
[ 3 ] و پر واضح است كه اسماعيل عموى يعقوب ( ع ) مىباشد و نه پدر او . از طرفى به اعتقاد شيعه احدى از اجداد رسول اكرم ( ص ) كافر نبوده است بنابراين آزر عموى ابراهيم مىباشد و نه پدر او و براى اين استدلال شيعه به بيان وجوهى از آيات قرآن مىپردازد از آن جمله آيه
الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ وَ تَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ
[ 4 ] يعنى روح پاك تو از كالبد سجده كنندهاى به جسم سجده كننده ديگر منتقل مىگردد و نيز جمله خود آن حضرت كه ضمن حديثى فرمودهاند : « لم أزل اتقل من اصلاب الطاهرين الى ارحام المطهرات » من پيوسته از صلب پاكان به رحم پاكيزگان در حال گردشم . و يا آيه
إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ
[ 5 ] چرا كه هيچيك از اجداد پيامبر در زمره مشركين نبودهاند . [ 6 ] در كنار تمام
هامش
[ 1 ] كافى - ج 8 - ص 370 .
[ 2 ] سورهء انعام - آيهء 74 .
[ 3 ] سورهء بقره - آيهء 133 .
[ 4 ] سورهء شعراء - آيهء 219 .
[ 5 ] سورهء توبه - آيهء 28 .
[ 6 ] مفاتيح الغيب - ج 4 - ص 72 .