باران بود ، بارانى كه به يكباره مانند رودى خروشان بر زمين باريدن گرفت و زمانيكه كهكشان آرامش يافت اثرات آن دفع ناگهانى بسان زخمهاى سر باز كرده در آسمان باقى ماند . [ 1 ] از حضرت رضا ( ع ) پرسيدند نظر شما پيرامون قرائت آيه
قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ
[ 2 ] چيست ؟ حضرت فرمودند : بعضى از مردم معتقدند كه او از صلب نوح نيست لكن اين تهمتى نارواست و صرفا چون كنعان راه معصيت پدر را پيش گرفت بدين صفت خوانده شد . [ 3 ] آيه
إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ
را در قرائتهاى متواتر دو گونه خواندهاند كه اكثريت « عمل » را فعل ماضى دانسته و ما بعد آن يعنى « غير » را منصوب و بنا بر مفعوليت خواندهاند يعنى كارهاى او صالحانه نبوده است . لكن كسائى و سهل و يعقوب عمل را به صورت مصدر قرائت كردهاند و غير را نيز صفت آن دانستهاند و بدين ترتيب اصل تولد او را مورد شبهه قرار دادهاند و با اين وصف بايد كلام حضرت رضا ( ع ) را در حديث قبل ، نفى و ردّ بر تأويل آيه دانست و نه قرائت آن ، به اين معنا كه كنعان از نظر عمل صالح و ديندارى هم پاى پدرش نبود . هر چند احتمال پذيرش نفى قرائت هم در حديث حضرت رضا ( ع ) خالى از قوت نيست يعنى قرائت مصدرى و وصفى آيه جزء نزول اوليه نباشد .
شخصى از اهل شام از على ( ع ) پرسيد : چرا بز در اصل خلقت داراى دمى برگشته و داراى عورتى مكشوف است ؟ حضرت در پاسخ فرمودند : زيرا كه بز در هنگام سوار شدن در كشتى نافرمانى نمود و نوح مجبور شد تا آن حيوان را به داخل كشتى پرتاب نمايد و بدين خاطر نيمى از دم وى كنده شد . در مقابل ميش كه داراى عورتى پوشيده مىباشد بدان خاطر است كه به هنگام سوار شدن حيوانات در كشتى او از ديگران در اين كار پيشى جست و نوح نيز دم او را نوازش كرده و باعث شد بر پشت او دنبهاى برويد . [ 4 ]
هامش
[ 1 ] بحار - ج 56 - ص 377 .
[ 2 ] سورهء هود - آيهء 46 .
[ 3 ] عيون اخبار الرضا - ج 2 - ص 257 .
[ 4 ] علل الشرايع - ص 495 و عيون اخبار الرضا - ج 1 - ص 23 .