عدد بيشتر نيستند و مهمتر از همهء دائرة « معدل » است كه زمين را به جنوبى و شمالى تقسيم كرده است و برجهاى دوازدهگانه شمسى از حمل تا حوت از حركت شمسى پديد مىآيند .
مركز تقاطع خورشيد بين جنوب و شمال يكى در اعتدال ربيعى و خريفى است كه آفتاب در بين جنوب و شمال قرار مىگيرد ، و در اين هنگام شب و روز مساوى است ، و ليكن پس از اعتدال ربيعى خورشيد بسوى شمال مىرود و تا پايان بهار به آخرين نقطهء شمالى مىرسد و بار ديگر برگشته و در اول پائيز به اعتدال خريفى مىرسد ، و بار ديگر به طرف جنوب مىرود و تا اول زمستان به آخرين نقطهء جنوبى مىرسد ، اين حركت را انقلاب صيفى و شتوى مىنامند .
دائره سوم از دوائر بزرگ « دائرهء نصف النهار است » و در اين محل آفتاب همواره بالاى سر انسان قرار مىگيرد ، اين دائره فلك و زمين را به دو قسم شرقى و غربى تقسيم مىكند ، جريان و خصوصيات اينها در كتب مربوط به علم هيئت و نجوم تشريح شده است ، مقصود ما در اين جا اين است كه علماى هيئت قسمت معمورهء زمين را فقط منحصر در قسمت شمالى مىدانند كه از خط استواء تا نزديك قطب شمالى باشد و اين قسمت را هم به هفت اقليم تقسيم كرده و ابتداء آن را از طرف مغرب جزائر خالدات تصور كردهاند .
علماى غربى اين ربع معموره را به سه قاره تقسيم كردهاند
الأرض و التربة الحسينية ( زمين و تربت حسينى ) ( فارسى ) — صفحة 66
مساهمون: الشيخ محمد حسين كاشف الغطاء
ص٦٦