( 1 )
( 7 ) ( احوالات حضرت رضا عليه السّلام )
( 2 )
( تاريخ تولد و مدت زندگانى حضرت رضا عليه السّلام )
( 3 ) حضرت رضا عليه السّلام در سال يك صد و چهل و هشت در مدينه متولد شد ، گروهى گفتهاند آن جناب در روز جمعه يازدهم ذى القعده سال يك صد و پنجاه و سه پس از پنج سال از وفات حضرت صادق عليه السّلام متولد شده است ، اين روايت را شيخ صدوق نقل كرده و بعضى هم عقيده دارند تولد آن جناب روز پنجشنبه بوده است ، مادرش ام ولدى بود كه او را ام البنين ميگفتند و اسم حقيقىاش نجمه بود ، گفته شده كه نام مادر حضرت رضا عليه السّلام سكن النوبيه و يا تكتم مىباشد .
( 4 ) علي بن ميثم گويد : حميدة المصفاة مادر موسى بن جعفر كه از اشراف عجم بود كنيزى خريد بنام تكتم ، اين بانو از عاقلترين زنان از نظر دينى و مذهبى بود ، و به بانويش حميده فوق العاده احترام ميگذاشت تا آن جا كه در مقابل او نمىنشست ، حميده بفرزندش موسى گفت : اى پسرم تكتم كنيز خوبى است و من جاريهاى را بهتر از وى نديدهام ، و يقين دارم كه وى از نظر شأن و مقامى كه دارد فرزندى پاك به دنيا آورد اينك او را به تو خواهم بخشيد و از وى به خوبى نگهدارى كن .
( 5 ) دليل بر اينكه اسم وى تكتم بوده است قول آن شاعريست كه حضرت رضا عليه السّلام را مدح كرده و گفته :
ألا انّ خير الناس نفسا و والدا * و رهطا و أجدادا عليّ المعظم
أتتنا به للعلم و الحلم ثامنا * اماما يؤدّى حجة اللَّه تكتم
( 6 ) و در روايت ديگرى آمده است كه علي بن ميثم از پدرش روايت مىكند حميده مادر موسى بن جعفر هنگامى كه نجمه مادر حضرت رضا عليه السّلام را خريد حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله را در خواب ديد كه فرمود : اى حميده اين كنيز را به فرزندت موسى هبه كن ، زود است