( 1 )
( 3 ) ( زندگانى و احوالات حضرت زين العابدين عليه السّلام )
( 2 )
( تاريخ ولادت و مدت زندگى حضرت سجاد عليه السّلام )
( 3 ) حضرت سجاد عليه السّلام روز جمعه و يا پنجشنبه نيمه ماه جمادى الآخر و يا در نهم ماه شعبان سال 38 و يا 36 در مدينه متولد شدند ، كنيه آن جناب ابو محمد و يا ابو الحسن بودند و آن حضرت را قاسم هم ميگفتند . القاب حضرت : سيد الساجدين ، زين العابدين ، سجاد ، و ذو الثفنات بود ، علي بن الحسين را از اين جهت « ذو ثفنات » ميگفتند كه محل سجدهء آن حضرت در پيشانى پينه گرفته بود .
مادر امام سجاد « شاه زنان » و يا شهربانو نام داشته است ، امير المؤمنين سلام اللَّه عليه هنگام خلافت ظاهرى خود حريث بن جابر حنفى را در يكى از شهرستانهاى شرقى حاكم كرد ، و او دختران يزدجرد را خدمت آن حضرت فرستاد ، « 1 » علي عليه السّلام يكى
هامش
( 1 ) بطورى كه در ميان تودهء مردم مشهور است دختران يزدگرد پادشاه ايران را در زمان خلافت عمر بن خطاب اسير گرفته و به مدينه بردند ، سپس خليفه يكى از آنان را به حسين بن على و ديگرى را به فرزندش و سومى را به عبد اللَّه بن ابى بكر تزويج كردند ، اين قضيه به همين صورت در ميان مردم شايع است و ليكن از نظر تاريخ و حقيقت مخدوش است .
مردم خيال ميكنند چون ايران در زمان عمر بن خطاب فتح شد لذا دختران يزدگرد را هم در زمان وى اسير گرفتند ، و اشتباه از همين جا ناشى شده است ، ما اينكه موضوع فتح ايران و جريان كار يزدگرد را بطور فهرست و اختصار ذيلا مينگاريم و مشروح قضيه به جاى ديگرى موكول ميكنيم .
مورّخين بزرگ اسلامى نوشتهاند : هنگامى كه ايرانيان در جنگ قادسيه شكست خوردند و مسلمين به طرف مدائن پايتخت ايران روى آوردند ؛ يزدگرد باتفاق خاندان خود به نهاوند عقبنشينى كرد ، و پس از اينكه در نهاوند نيز شكست خورد ، بار ديگر باتفاق افراد خاندان خود به طرف كرمان حركت نمود ، و در آنجا چون از وى پذيرائى نكردند و از مسلمين نيز بيم داشت خانوادهء خود را بطخارستان كه يكى از نواحى خراسان بود فرستاد و خود به طرف مرو حركت كرد و از خاقان چين كمك طلبيد .
يزدگرد مدت چهارده سال در برابر لشكريان اسلام مقاومت كرد و در سال 30 هجرى در زمان خلافت عثمان بدست آسيابانى كشته شد و سلطنت ساسانيان با مرگ وى پايان يافت ، پس از كشته شدن يزدگرد اوضاع عمومى ايران از هم پاشيده شد و حكام و ولات دست از مقاومت با مسلمين برداشتند ، و سرانجام در زمان خلافت حضرت امير عليه السلام افراد خاندان وى كه در طخارستان بودند باسارت عبد اللَّه بن عامر فرماندار مسلمين در خراسان درآمدند و او فرزندان پادشاه ايران را خدمت حضرت در كوفه فرستادند .
نگارنده گويد : مادر اين موضوع در مقدمه ء روضة الاسرار شمس الشعراء سروش مفصلا بحث كردهايم و اختلافات محدثين و مورّخين را در آنجا تشريح نمودهايم جويندگان بديوان سروش رجوع كنند .