مجموع نام كتابهايى كه « ابن نديم » از هشام نقل نموده بالغ بر يكصد و جهل كتاب مىشود ولى در ميان آنها ، نام سه كتاب تكرار شده و بنابر اين ابن نديم در حدود 137 كتاب از هشام كلبى برشمرده است .
صاحب الفهرست كتب او را به طرز خاصي تقسيم بندى كرده است .
اين كتابها كه در مباحث مختلف فراهم آمده به پنج دسته تقسيم مىگردد :
1 ) أحاديث تازيان پيش از إسلام .
2 ) آثار بر جسته و خاندانهاى بنام عرب و انساب ايشان و موؤدات [ 1 ] .
3 ) اخبار پيشينيان عرب جاهلى و نزديك به دورهء إسلام .
4 ) اخبار إسلام و جغرافياى شهرها و بلاد مختلف و اشعار و جنگهاى بنام عرب .
5 ) دستانها و داستانها ( أحاديث و اسمار ) .
اينها و غير اينها موضوعات عمدهايست كه پسر كلبى دربارهشان بحث كرده ، و در الفهرست ياد شده است .
اين دسته از كتابها - به استثناى آنچه در اينجا ذكر مىشود - بر دست روزگار يا جهالت و يا تبهكارى آدمي نابود گشته است ، و از آن همه آثار پر ارج اين نابغهء بزرگ إسلامي ، جز پارهاى از عبارات و رواياتي كه برخى از مصنفان در تصنيفات خويش از او نقل كردهاند ، چيزى بر جاى نمانده است .
شادروان « احمد زكى » ، مدتى از عمر خود را در گنجينههاى كتب قسطنطينه و قاهره و كتابخانههاى اروپا براى پيدا كردن آثار گمشدهء پسر كلبى صرف كرده و به كاوش و جستجو پرداخته به آن اميد كه
هامش
[ 1 ] موؤدات : دختران نوزادى كه به منظور جلوگيرى از فقر و يا نابكارى احتمالي بر دست پدران خود كشته مىشدند .