شكل اول درجهء اول را حايز است . و باز در همهء اصناف ضروب شكل اول ضرب اول كه هردو مقدمهاش موجبهء كليه است اعتبار و سنديت بيشترى داشته و نتيجهايكه از اين ضرب حاصل مىشود ارزش بيشتر و كاملترى دارد . و گفته شد كه پستترين درجات قياس در سنديت شكل چهارم است زيرا ترتيب و صورتش از هرجهت بر خلاف شكل اول است .
( 576 ) . امتياز شكل اول بر ساير اشكال در سه چيز است .
( اول ) آنكه لزوم نتيجه و ترتب آن بر اين شكل خودبخود ضرورى و آشكار است و محتاج به تشبث يافتن بدليل ديگرى نيست .
زيرا در اين شكل . اصغر مصداق اوسط است . و اوسط مشتمل بر اصغر مىباشد . و هرحكميكه براى اوسط ثابت شده باشد مسلم است كه براى اصغر نيز بثبوت رسيده . و با توجه يافتن به اينكه اكبر براى اوسط ثابت است و اوسط شامل اصغر و متحد با اصغر است بطور ضرورت به نتيجه نيز علم حاصل خواهد گرديد . و لزوم نتيجه بالذات ضرورى و آشكار است .
( 577 ) ( دوم ) در صفحات آينده بيان خواهد شد كه براى اثبات سنديت بعضى از ضروب منتجهء اشكال ديگر . آنها را به شكل اول برميگردانند . بنابراين اعتبار و سنديت شكل اول بر ساير شكلها مقدم است .
( 578 ) ( سوم ) شكل اول همهء محصورات چهارگانه را نتيجه ميدهد يعنى نتيجهء اين شكل در بعضى از ضروب موجبهء كليه و در بعضى موجبهء جزئيه و يا سالبهء كليه و گاهى سالبهء جزئيه مىباشد بخلاف اشكال
منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 412
مساهمون: صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
ص٤١٢