عكس در قضاياى موجبه
چهار قضيه از موجّهات به ( حينيّه مطلقه ) « 1 » منعكس ميشوند و آنها عبارتند از :
( 488 ) 1 - ضروريه مطلقه 2 - دائمه مطلقه .
( 489 ) 3 - مشروطه عامه 4 - عرفيه عامه .
( 491 ) مثال عكس ضروريه و دائمه مطلقه از اين قرار است :
ضروريهء مطلقه ( اصل ) : هر انسانى البته حيوان است ، ( عكس ) بعضى از انسانها در بعضى از اوقاتيكه حيوانند انسانند .
عرفيه عامه : ( اصل ) هرنويسندهاى تا نويسنده است انگشتانش در حركت است ، ( عكس ) بعضى از كسانى كه انگشتانشان در حركت است در بعضى از اوقاتيكه انگشتانشان حركت مىكند نويسنده هستند .
اثبات اينكه عكس موجهات چهارگانهء مزبور حينيه مطلقه است
( 492 ) دليل اينكه عكس چهار قضيه مذكور حينيه مطلقه است آنست كه اگر حينيهء مطلقه صادق نباشد نقيض آن صادق خواهد بود و نقيض حينيه را كه عرفيهء عامّه است بنا بفرض صحّت با اصل ضميمه نموده و به صورت قياس خلف درآورده نقيض اصل را كه سلب شىء از نفس است نتيجه ميدهد و چون سلب شىء از نفس محال است نقيض حينيه مطلقه باطل و خود حينيه صادق است . براى توضيح مسئله
هامش
( 1 ) ( 490 ) حينيهء مطلقه قضيهايست كه بر فعليت ثبوت يا سلب محمول از موضوع در بعضى از اوقات وصف موضوع حكم مىكند .