قضيه نقيض مركب : بعضى از قمرها يا بوقت حايل شدن زمين ممكن است منخسف نباشند و يا هميشه منخسفاند .
نقيض منتشره در صورتى كه كلى باشد
( 447 ) منتشره مركب است از منتشره مطلقه و مطلقه عامه مثال :
هرانسانى در يك وقتى البته نفسكش است ( نه هميشه ) و معنى نه هميشه آنست كه هرانسانى در يك وقتى بطور اطلاق متنفس نميباشد .
نقيض اين دو قضيه بطور تفكيك اين است :
نقيض جزء اول ( ممكنهء دائمه ) بعضى از انسانها ممكن است هيچگاه نفس نكشند .
نقيض جزء دوم ( دائمهء مطلقه ) بعضى از انسانها هميشه نفس كش هستند .
نقيض مركب رويهم رفته : يا بعضى از انسانها ممكن است هيچگاه نفس نكشند و يا هميشه نفسكش هستند .
نقيض منتشره در حالتى كه جزئى باشد
( 448 ) قضيه اصل : بعضى انسانها البته در يك وقتى متنفسند ( نه هميشه ) .
نقيض مركب : بعضى انسانها ممكن است هيچگاه نفس نكشند و يا هميشه نفسكش هستند .