فصل : 10 : اگر در جايگاه بر آمدن خورشيد ترديد پيدا كرد يا هوا ابرى بود يا مانعى پديد آمد كه نتوانست سمت قبله را پيدا كند تا به آن طرف بايستد ، چه بايد بكند ؟
اگر كسى جايگاه بر آمدن خورشيد را تشخيص نداد و از ابزار قابل اعتمادى كه منجّمان به اين خاطر ساختهاند هم وسيلهاى در اختيار نداشت ، بايد شاخص نصب كند ؛ بدين گونه كه چوب راستى را در زمين هموارى فرو كند .
وقتى سايه بيشتر از اندازهى چوب بود ، نشانهى آن است كه هنوز ظهر نشده است و هر گاه سايه شروع به كاهش نمود ، خورشيد مايل شده و وقت اداى نماز واجب ظهر فرا رسيده است . اگر آن وقت هوا ابرى بود يا چيزى ديگرى به كلّى از شناختن قبله جلوگيرى كرد ولى قبله بودن يك طرف بيشتر احتمال مىرفت ، بايد به آن عمل كند . اگر اين هم ممكن نبود ، قرعهى شرعى را به كار گيرد و نيازى نيست كه به چهار سمت نماز بخواند ؛ چون ما قرعه را اصل شرعى مىدانيم كه در روايات بدان اعتماد شده است و اگر با قرعه براى انسان علم اليقين حاصل نشود ، لا اقلّ گمان پيدا مىشود و براى هر نمازگزارى كه شناخت قبله بر او دشوار شده است ، ظن كفايت مىكند .
اگر مسافر بتواند كتاب « دلائل القبلة » نوشتهى احمد بن ابى احمد فقيه را هم راه بر دارد ، مفيد است ؛ چون قواعدى جهت تعريف و آگاهى و شناخت قبله به گونههاى ديگر و مطالبى مهم در آن گرد آورى شده است .
ممكن است شخصى بگويد : اگر جايز باشد كسى كه در قبله مردّد شده است به قرعه عمل كند ، پس فتواى نماز خواندن به چهار جهت در وقت اشتباه