زمين با همهء فراخىاش براى آنان تنگ گرديده و از خود به تنگ آمدند و دانستند كه پناهى از خدا جز به او نيست . پس [ خدا ] به آنان [ توفيق ] توبه داد ، تا توبه كنند .
خداوند گروه ياد شده را پس از چشيدن اين كيفر روانى ، بخشيد تا توبه كنند و از تكرار تخلف بپرهيزند .
در اسلام كيفر متخلف تنها به خود او محدود مىگردد و خانواده ، خويشاوندان و ساكنان محل او را شامل نمىشود . به عكس آنچه در ميان شمارى از كشورهاى بزرگ قرن بيستم رخ داد و خانواده ، خويشاوندان و حتى در مواردى ساكنان روستاى او به سختى كيفر داده شدند ، به اين دليل و بهانه كه اينان بايد يا متخلف را تسليم كنند و يا مجازات شوند .
پاكسازى نيروهاى مسلح : اسلام فرمان مىدهد كه سپاه اسلامى از عناصر فتنه جو ، بازدارندهء از جنگ و كسانى كه با عقايد عموم سپاه مخالفند پاكسازى شود ، تا اينكه همهء سپاه به يك عقيده مؤمن باشند و در راه تحقيق بخشيدن آن عقيده از بذل هر آنچه در توان دارند دريغ نكنند ، چون تنها با اين كار مىتوانند در جنگ پيروز شوند :
« وَ لَوْ كانُوا فِيكُمْ ما قاتَلُوا إِلَّا قَلِيلًا »
« 1 »
و اگر در ميان شما بودند ، جز اندكى جنگ نمىكردند .
اسلوبهاى رزم : اسلام در آغاز پيدايش ، مواضع دفاعىاش را بر طبق اسلوب ويژهاى تنظيم كرد و سپس يگانهاى نظامى را در مواضع مناسب مستقر ساخت . شيوهء ابتكارى اسلام ، اسلوب صف بود كه براى اعرابى كه در آن روزگار با شيوهء جنگ و گريز مبارزه مىكردند ، چيز ناشناخته و نوينى بود .
« إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ »
« 2 »
هامش
( 1 ) - احزاب ( 33 ) ، آيهء 20 .
( 2 ) - صف ( 6 ) ، آيهء 4 ، تفصيل اين مورد در مورد جنگ بزرگ بدر خواهد آمد .