در حومهء مدينه ، مسلمانان را مورد تهاجم قرار دادند .
رسول خدا ( ص ) ، با استفاده از شيوههاى گوناگون ، اطلاعات مربوط به نيات دشمن را پيش از وقوع نبرد به دست مىآورد ؛ آنان را مورد تهاجم قرار مىداد ، و نقشههاى خصمانهءشان را نقش بر آب مىكرد .
نكتهء مهم و قابل يادآورى اين است كه به كارگيرى اصل تهاجم از سوى رسول خدا ( ص ) ، به منظور دفاع از اسلام ، حمايت از دين حنيف و تلاش به منظور كسب آزادى تبليغ آن و نيز به منظور برقرارى صلح بود . حضرتش با اين شيوه ، يك اصل تاكتيكى را كه مىگويد : « تهاجم بهترين شيوهء دفاع است » ، به كار بست .
غافلگيرى « 1 » : غافلگيرى ، پديد آوردن وضعيتى است كه دشمن براى آن آمادگى ندارد . از مهمترين عواملى كه به غافلگيرى منتهى مىگردد رازدارى است .
رازدارى از طريق پنهان كردن توانايىها يا مقاصد و يا استفاده از سلاحهاى جديد ، يا استفاده از سلاحهاى موجود به شيوهاى نو ، حاصل مىگردد .
اصل غافلگيرى با استفاده از زمان ، مكان يا شيوه پياده مىشود . رسول خدا ( ص ) هر سه نوع غافلگيرى را به كار بست ، تا آنجا كه مىتوان غزوههاى آن حضرت را مصداق آشكار به كار بردن شيوههاى غافلگيرانه شمرد .
با آنكه مدينه پايگاه امن مسلمانان بود ، شمار زيادى نيروى ستون پنجم « 2 » - كه بدخواه مسلمانان بودند و از راهها و شيوههاى گوناگون براى تضعيف توان آنها مىكوشيدند - در آنجا حضور داشتند .
از جملهء عناصر ستون پنجم ، يهوديان ، منافقان ، اعراب ( جاسوسان قريش ) و نبطىها
هامش
( 1 ) - غافلگيرى : اين اصل از نيرومندترين و مؤثرترين عوامل مبارزه بوده و تأثير روحى آن بسيار زياد است و موجب از كار افتادن نيروى تفكّر و قدرت تصميمگيرى فرمانده دشمن مىشود . ابزار دستيابى به غافلگيرى اينهايند : 1 - پوشيده نگهداشتن آمادگىهاى مربوط به طرحهاى جنگى و حجم نيروهاى احتياطى . 2 - انتقال سريع يگانها از جاى به جاى ديگر ، به منظور فرود آوردن ضربه در جايى كه مورد انتظار دشمن نيست . 3 - استفاده از راههاى ناهموار يا صعب العبور ، يا گذشتن از موانعى كه غير قابل عبور به شمار مىروند . 4 - استفاده از سلاحها يا تاكتيكهاى جديد ناشناخته براى دشمن .
( 2 ) - ستون پنجم : كنايه از جاسوسان ، نمايندگان و چشم و گوشهاست .