نگرفت و در نتيجه او و ياران منافقش در مدينه ماندند . « 1 »
گروهى از مسلمانان ، به دليل آنكه رسول خدا ( ص ) مركبى براى سوارى آنان نيافت در مدينه ماندند ؛ و « آنان در حالى كه به دليل نداشتن چيزى براى انفاق اشك ، در چشمانشان حلقه زده بود بازگشتند . » « 2 »
جيش العسرة « 3 » آماده گشت و بيرون مدينه اردو زد .
روميان : هرقل مقررى يكسالهء نظاميانش را پرداخت و به منظور تشويق قبايل عرب تابع خود ، ميان آنها نيز اموال بسيارى را تقسيم كرد .
براى همكارى با سپاهيانش ، در جنگى كه در پيش داشتند - پس از آماده ساختن كامل نيروها پيش قراولان را به بلقا « 4 » فرستاد تا تمركزى را كه پس از آن در منطقهء تبوك صورت مىگرفت ، زير پوشش قرار دهند .
حركت به جبهه :
مسلمانان : سپاه اسلام در رجب سال نهم هجرى مدينه را ترك گفت و در گرماى شديد آغاز به پيمايش صحرا كرد . همين كه به اقامتگاههاى قوم ثمود در الحجر « 5 » رسيدند - منطقهاى كه گاهگاه طوفانهاى شن در آن وزيدن مىگيرد و كاروانى را به طور كامل مدفون مىسازد - رسول خدا ( ص ) به يارانش سفارش كرد كه از يكديگر جدا نشوند .
مسلمانان در آنجا چنان دچار تشنگى شدند كه ناچار شكم شتران را پاره كرده از آب
هامش
( 1 ) - عبد الله بن ابى همراه هم پيمانان يهودى و منافقش در ثنية الوداع اردو زد . اما پس از حركت رسول خدا ( ص ) ، او و يارانش از رفتن سرباز زدند .
( 2 ) - اينان گروه گريه كنندگان يعنى سالم بن عمير ، سالم بن هرمى بن عمرو ، علبة بن يزيد ، ابوليلى مازنى ، عمرو بن غنمه ، سلمة بن صخر و عرباض بن ساريه بودند . ر . ك . طبقات ابن سعد ، ج 2 ، ص 165 .
( 3 ) - خداى متعال فرموده است : و « الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي ساعَةِ الْعُسْرَةِ » ( كسانى كه در هنگام سختى او را پيروى كردند ) .
( 4 ) - يكى از استانهاى تابع دمشق ، ميان شام و وادى القرى ، قصبهء آن عمان است و روستاها و مزارع بزرگ دارد . ( ر . ك . معجم البلدان ، ج 2 ، ص 276 ) و آن يكى از ايالتهاى اردن است و نواحى عمان و سلط را در بر مىگيرد . ناحيهء عمان شامل بخشهاى سلط و مأدبا مىگردد و از شمال به نهر زرقاء و از جنوب به نهر موجب محدود است .
( 5 ) - حجر : نام سرزمين ثمود است در وادى القرى ، ميان مدينه و شام ؛ و آن روستاى كوچك و كم جمعيتى است . ر . ك . معجم البلدان ، ج 3 ، ص 220 .