از نبطىهايى كه با مدينه داد و ستد داشتند استفاده كردند . اطلاعات به دست آمده نشان دهندهء آن بود كه قدرت مادى و معنوى اسلام رو به افزايش است ، بگونهاى كه روميان را بويژه در سرزمين شام مورد تهديد قرار داده است .
عوامل غزوهء تبوك :
عوامل مستقيم
ارتش روم براى تهاجم به مرزهاى شمالى اعراب و پايان دادن سلطهء اسلام در آن منطقه بسيج گرديد . به رسول خدا ( ص ) گزارش داده شد كه روميان گروههاى بسيارى را در شام گرد آوردهاند و هرقل دستمزد يكسالهء سربازانش را يك جا پرداخت كرده است و قبايل لخم ، جذام ، عامله و غسّان نيز به او پيوستهاند و پيش قراولانشان تا بلقا پيشروى كردهاند .
عوامل غير مستقيم :
الف - پشتيبانى از آزادى نشر اسلام در بيرون از شبه جزيرهء عربستان - پس از نشر آن در داخل - و دفاع از اسلام در درون شبه جزيره .
ب - تقويت روحيهء قبايل زير سلطهء دولت روم كه به اسلام تمايل پيدا كرده بودند و اندك اندك به اين دين شريف مىگرويدند .
ج - پاك كردن اذهان از تأثيرات منفى عقب نشينى مسلمانان در موته .
د - شناسايى نيروى روم و هم پيمانهايشان در سرزمين شام ، به منظور آمادگى براى فتح آينده .
اهداف طرفين :
مسلمانان : پشتيبانى از آزادى نشر اسلام در سرزمين شام . زيرا كه اين سرزمين روزنهء مهم نشر اسلام در بيرون از شبه جزيره عربستان به شمار مىرفت همانطور كه بازار حياتى تجارت عرب نيز بود .
روم : جلوگيرى از نفوذ مسلمانان بر اعراب تابع اين كشور ؛ محدود ساختن انتشار دعوت اسلام در سرزمين شام ؛ و تهاجم به دين تازه در قلمرو خودش .