خبر مربوط به قبل از حركت و يا در اثناى حركت ايشان ناتوان ماندند .
ابو سفيان تلاش كرد شايد از طريق دخترش ام حبيبه ، همسر پيامبر ( ص ) به نيات مسلمانان پى ببرد ، اما موفق نگشت . او كوشيد ، بلكه از طريق مسلمانان به اين هدف برسد ، اما باز هم شكست خورد . تلاش كرد كه شايد از طريق گروه اعزامى خزاعه در اين باره چيزى بداند ، اما آنان منكر ملاقات با رسول خدا ( ص ) گرديدند و باز هم قريش در كار خود ناكام ماند ؛ تنها زمانى متوجه موضوع شد كه ارتش اسلامى به حومهء مكه رسيده سرنوشت حتمى قريش رقم خورده بود .
دور انديشى : فرمانده موفق كسى است كه در كنار ديگر امتيازها دور انديش نيز باشد . سرنوشت نيروهايش را به دست تقدير نسپرد و تدبيرهاى لازم را براى همهء امورى كه امكان وقوع آنها مىرود ، بينديشد و راه حل آنها را بيابد .
پيروزى از آن خداوند است و به هر كس بخواهد مىدهد - اين يك امر مسلم است - اما خداوند متعال پيروزى را تنها نصيب كسى مىكند كه بطور كامل آماده باشد و احتياطهاى لازم را در امور كوچك و بزرگ به عمل آورد . از اين رو نظاميان ، در محاسبات نظامى بدترين حالات را در نظر مىگيرند .
رسول خدا ( ص ) فرمان داد ابو سفيان را در مدخل مكه متوقف سازند تا سپاه اسلام از كنار وى بگذرد و او دربارهء آنچه به چشم يقين مىبيند با مردمش سخن بگويد و پيش از آنكه به مكه برسد روحيهاش بطور كامل خرد شده باشد و بدين ترتيب احتمال وقوع هرگونه مقاومت كوچك يا بزرگى از سوى قريش از ميان برود .
در عمل نيز ابو سفيان پس از ديدن نيروهاى اسلامى ، به برترى آنان نسبت به قريش اذعان كرد .
رسول خدا ( ص ) هنگام تنظيم نقشهء فتح مكه ، دشوارترين احتمالها را در محاسبات
الرسول القائد (شيوه فرماندهى پيامبر ص) (فارسى) — صفحة 298
مساهمون: محمود شيت خطاب الموصلي
ص٢٩٨