گشتىها را به درون و بيرون مدينه اعزام كرد تا قريش را از دريافت هرگونه خبرى نسبت به نيات مسلمانان محروم گردانند و منافقان و دوستان قريش را از فرستادن اخبار بازدارند .
پيامبر خدا ( ص ) با هوشيارى و آمادگى كامل حركت مىكرد ، تا آنكه به حومهء مكه رسيد و اقدامهايى كه براى ناكام ساختن قريش در شناخت تدبيرهاى مسلمانان براى فتح مكه در نظر گرفته بود ، قرين موفقيت گشت .
چنانچه نيات مسلمانان كمى زودتر براى قريش كشف مىشد ، مىتوانستند با جمع آورى هم پيمانان و تنظيم نيروهايشان نقشهء مناسبى را براى مقابله با آنان طرح كنند و در برابر پيامبر ( ص ) و يارانش مدت بيشترى مقاومت بورزند ، در نتيجه زيانهاى مالى و جانى طرفين ، بدون هيچ توجيهى افزايش مىيافت . حركت يك سپاه ده هزار نفرى سوى مكه و رسيدن آن به حومهء شهر ، آن هم بدون اطلاع قريش ، هرگز كار آسانى نبود . قريش هنگامى از رسيدن سپاه آگاه شدند كه كارى جز تسليم از آنها ساخته نبود !
ترتيباتى كه رسول خدا ( ص ) براى محروم ساختن قريش از اخبار و نيات خود انديشيد ، آنان را به طرز جالبى غافلگير و مجبور به تسليم كرد .
اطلاعات : تصميمهاى يك فرمانده متناسب با اطلاعاتى است كه دربارهء مقاصد ، شمار نيروها ، سازماندهى ، تسليحات ، مواضع و اسلوب جنگى دشمن و منطقه نبرد كسب مىكند . هر چه اطلاعات به دست آمده مفصلتر و كاملتر باشد ، طرح نقشه فرمانده دقيقتر ، و احتمال پيروزى بيشتر است .
مسلمانان از طريق فرستادگان بنى خزاعه از موضوع پيمان شكنى قريش و تزلزل آنان آنان در تصميمگيرى آگاه گشتند . همچنين از اخبار مهم يا بى اهميتى كه به مدينه مىرسيد و يا از آن خارج مىشد ، در تمام اوقات با خبر بودند .
اما قريش ، تا هنگامى كه رسول خدا ( ص ) به حومهء مكه رسيد ، از دستيابى به هرگونه
الرسول القائد (شيوه فرماندهى پيامبر ص) (فارسى) — صفحة 297
مساهمون: محمود شيت خطاب الموصلي
ص٢٩٧