نيروهاى طرفين :
مسلمانان : ده هزار رزمنده به فرماندهى رسول خدا ( ص ) .
مشركان : قريش و بنو بكر ، هر كدام با فرماندهى جداگانه .
در راه مكه :
1 - مسلمانان در رمضان سال هشتم هجرى ، مدينه را به قصد مكه ترك گفتند .
سپاه اسلامى از مهاجران ، انصار و قبايل سليم ، مزينه ، غطفان ، غفار ، اسلم « 1 » و طوايفى از قيس ، اسد ، تميم و ديگر قبايل تشكيل مىگشت و چنان شمار و تجهيزاتى داشت كه پيش از آن در شبه جزيرهء عربستان ديده نشده بود . هر چه سپاه پيش مىرفت با پيوستن قبايل ساكن در اطراف راه ، بر شمار آن افزوده مىشد . با وجود انبوهى سپاه و قدرت و اهميت آن ، راز حركتش همچنان پوشيده بود و قريش دربارهء آن چيزى نمىدانست . زيرا با آنكه از قصد رسول خدا ( ص ) براى جنگ آگاهى داشتند ، از زمان ، مكان و چگونگى تهاجم مورد انتظارشان بىخبر بودند . بسيارى از سران قريش كه خطر را نزديك مىديدند ، شتابان نزد مسلمانان آمدند تا اسلام خود را اعلام كنند . بخشى از اينان و از آن جمله ، عباس بن عبد المطلب ، عموى پيامبر ( ص ) در راه مكه به سپاه اسلام برخوردند .
سپاه اسلامى شبانگاه به مرّالظّهران در فاصلهء چهار فرسخى مكه رسيد و در آنجا اردو زد . رسول خدا ( ص ) فرمان داد كه هر يك از مسلمانان آتشى بيفروزد تا قريش بدون آگاهى از ماهيت سپاه ، بزرگى آن را دريابد و روحيهاش تحت تأثير قرار گيرد و بدون جنگ تسليم مسلمانان گردد . اين نمايش نظامى به پيامبر خدا ( ص ) فرصت مىداد كه بدون خونريزى به اهداف خويش برسد .
ده هزار آتش به وسيلهء مسلمانان افروخته شد و قريش شعلههاى آتش را كه چشم انداز وسيعى را فراگرفته بود مشاهده كرد . ابو سفيان ، بديل بن ورقاء و حكيم بن حزام ، براى آگاهى از منشأ آتش و نيات و اهداف افروزندگانش ، بدان سوى رهسپار گشتند .
هامش
( 1 ) - هزار مرد از بنى سليم ، از بنى مزينه 1300 مرد ، از غفار و اسلم هر كدام چهار صد مرد . ر . ك : جوامع السيرة ، ابن حزم ، ص 227 .