هدفهاى طرفين :
مسلمانان : دفاع از اسلام .
مشركان و يهوديان : از ميان بردن مسلمانان و تاراج اموال و زنان و فرزندان آنها .
تاريخ نبرد
جنگ خندق در شوال سال پنجم هجرى روى داد و محاصرهء مدينهء منوره نزديك به يك ماه به درازا كشيد .
پيش از جنگ :
مسلمانان :
الف - مسلمانان تصميم به ماندن در مدينه گرفتند و در شمال اين شهر ، ميان سنگستان مدينه و كوه سلع « 1 » خندقى ژرف كندند . زيرا اين تنها منطقهء باز مدينه بود و طرفهاى ديگر اين شهر با باغستانهاى انبوه و ديگر عوارض طبيعى احاطه شده بود ، و با وجود اين عوارض طبيعى ، هيچ نيرويى قدرت تهاجم به مدينه را نداشت . از اين رو سلمان فارسى « 2 » پيشنهاد كرد ، در منطقهء باز شمال مدينه خندقى حفر شود . اين پيشنهاد در حالى بود كه حفر خندق به منظور هدفهاى دفاعى ، هنوز نزد اعراب شناخته شده نبود .
رسول خدا ( ص ) محل حفر خندق را ميان يارانش تقسيم كرد . به هر ده نفر چهل ذراع داد . آن حضرت خود نيز مانند ديگر افراد سرگرم كار شد . آن حضرت علاوه بر حفر
هامش
( 1 ) - سلع : كوهى است نزديك مدينه . ر . ك : معجم البلدان ، ج 5 ، ص 107 .
( 2 ) - سلمان فارسى : مشهور به سلمان خير . وى ايرانى تبار بود و آنگاه كه از وى مىپرسيدند : « تو فرزند چه كسى هستى ؟ » مىگفت : « من سلمان ، فرزند اسلام هستم . » او در جنگ احزاب و جنگهاى پس از آن و فتوحات عراق شركت جست و حكومت مداين يافت . هنگام امارت مداين گروهى نزد او آمده ديدند كه حصير مىبافد . گفتند : تو كه امير هستى و حقوق دارى چرا اين كار را مىكنى ؟ گفت : « دوست دارم از دسترنج خودم بخورم . » هنگامى كه حقوق او پرداخت مىشد آن را صدقه مىداد و از دسترنج خودش مصرف مىكرد . او مردى نيك ، با فضيلت ، كوشا و پارسا بود . سلمان در روزگار خلافت عثمان در مداين درگذشت و قبر او هم اينك در آنجاست . ر . ك : الاصابه ، ج 3 ، ص 113 . اسد الغابه ، ج 2 ، ص 228 ؛ الاستيعاب ، ج 2 ، ص 634 و طبقات ابن سعد ، ج 4 ، ص 75 و ج 6 ، ص 16 . امروزه مداين سلمان پاك ناميده مىشود و آن روستايى است نزديك بغداد و قبر سلمان در مسجدى بزرگ ، زيارتگاه مسلمانان است .