شكست دهندهء احزاب
« إِذْ جاؤُكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَ إِذْ زاغَتِ الْأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا . هُنالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزالًا شَدِيداً »
« قرآن كريم » : آنگاه از فراز و فرودتان به سراغ شما [ به هجوم ] آمدند ، و آنگاه كه چشمها برگشت و جانها به گلوها رسيد ، و در حق خداوند گمانهايى [ ناروا ] كرديد . آنجا بود كه مؤمنان [ به محنت ] آزموده شدند ، و نكاتى سخت خوردند .
احزاب ( 33 ) ، آيهء 10 .
غزوهء خندق
وضعيت عمومى :
مسلمانان : پس از جنگ احد ، مسلمانان بار ديگر صفوف خود را منظم ساخته از شرّ يهوديان بنى نضير رها شدند . به اين ترتيب مركزيت آنها در پايگاه امن مدينه تثبيت گرديد . آنان همچنين موفق شدند روحيهء قريش و ديگر قبايلى كه قصد تهاجم به مدينه را داشتند تحت تأثير خود قرار دهند . در اين فاصله آوازهشان دوباره در همه جا پيچيد و مخالفان درون و بيرون مدينه از قدرت آنان به وحشت افتادند .
مشركان و يهوديان : قريش كه خود را از رويارويى با مسلمانان ناتوان مىديدند ، از حضور در بدر دوم خوددارى ورزيدند ، زيرا به خوبى مىدانستند كه به تنهايى توان از بين