جاودانگى آن بزرگان افزودهاند .
چنين به نظر رسيد كه براى بحث دربارهء جنگهاى فرماندهان اسلامى ، ميان شيوههاى پژوهشى نوين و شيوهء مورخان اسلامى مقايسه شود . در خلال بررسىهايم متوجه شدم كه شيوهء نخست راه پژوهشگران را روشن ساخته و به كارهاى برخى از فرماندهان ارزشى نو بخشيده در حالى كه شيوهء دوم كارهاى شگفتانگيز و در خور ستايش را به فراموشى سپرده است .
بارى همهء كتابهاى سيره را با دقت تمام از نظر گذراندم و كوشيدم كه از خلال آنها همهء جنبههاى شخصيت عظيم رسول خدا ( ص ) را مورد مطالعه قرار دهم . سرانجام به اين نتيجه رسيدم كه نبوغ نظامى دست نيافتنى آن حضرت در لابلاى كتابها ، پراكنده و پوشيده مانده و كسى توفيق تحليل و بررسى دقيق آن جنبههاى مهم را نيافته است . لذا شايستگىهاى آن حضرت همچنان پوشيده مانده است ؛ و به ويژه نظاميان فرصت نيافتهاند تا با كشف و گرد آورى جنبههاى نظامى ، آنها را در معرض استفادهء همگان قرار دهند . از اين رو جنبههاى نظامى زندگانى رسول خدا ( ص ) تا به امروز در پردهء ابهام باقى مانده است .
سيره نويسان ، تاريخ جنگهاى پيامبر خدا ( ص ) را با اجمال و تفصيل بيان كردهاند . با وجود اين ، صرف نظر از جزئيات وقايع و انگيزهء جنگها ، پرسشهاى زير براى هر پژوهشگرى مطرح است : طرفين پيش از جنگ چه موضعى داشتند ؟ نبرد چگونه جريان يافت ؟ از جنگ چه درسهايى مىتوان گرفت ؟ و نيز پرسشهاى اساسى ديگرى كه به مسائل رزم مربوط مىشود .
شرح و بيان نبردهاى فرماندهان بزرگ اسلامى و در رأس آنان رسول خدا ( ص ) با شيوههاى پژوهشى كهن - كه عطش تحقيق پژوهشگران نوين را فرو نمىنشاند - سرنوشت تاريخ جديد جنگ را به جايى كشانده است كه از عملكردهاى فرماندهان غير اسلامى ، امثال آنيبال ، قيصر ، ناپلئون و مولتكه و ديگران نمونه آورده مىشود ؛ و از عملكرد فرماندهان اسلامى مانند رسول خدا ( ص ) ، خالد بن وليد و سعد وقاص چيزى نقل
الرسول القائد (شيوه فرماندهى پيامبر ص) (فارسى) — صفحة 18
مساهمون: محمود شيت خطاب الموصلي
ص١٨