عوامل شكست :
پيروزى يا شكست ؟ :
من با ديدگاه مورخانى كه معتقدند ، در احد مشركان پيروز شدند و مسلمانان شكست خوردند مخالفم . زيرا تحليل نظامى نبرد نشان مىدهد كه به رغم زيانهاى سنگين وارده بر مسلمانان ، پيروزى با آنان بود .
براى آشكار شدن حقيقت نتيجهء جنگ احد ، موضوع را صرفا از نقطه نظر نظامى مورد كند و كاو قرار مىدهيم .
مسلمانان در آغاز نبرد پيروز گرديدند ، تا آنجا كه توانستند مشركان را از لشكرگاهشان بيرون برانند ، اموال و زنانشان را محاصره كنند و پرچمشان را به خاك بمالند . اما محاصرهء غافلگيرانهء خالد بن وليد از پشت و هجوم دشمن از جلو ، از برترى نيروهاى اسلامى كاست . اين وضعيت جنگى موجب وارد آمدن زيانهاى سنگين بر سپاه اسلام گشت ، اما پيروزى تا پايان نبرد با آنان بود . زيرا در تحليل نظامى ، نتيجهء جنگ نه با زيانهاى جانى ، بلكه با هدف حياتى كه همانا نابودى مادى و معنوى دشمن است سنجيده مىشود .
آيا مشركان توانستند مسلمانان را از نظر مادى و معنوى نابود سازند ؟
بدون شك حركت خالد بن وليد موجب شد كه مسلمانان غافلگير شوند و به محاصرهء مشركانى - كه شمار نيروها و تجهيزاتشان پنج برابر آنان بود - در آيند . هدف اين نيروى برتر جنگى ، نابودى كامل سپاه اسلام بود . اما اينكه ديده مىشود يك نيروى برتر و كوبنده ، نيروى كوچكى را از همه سو در محاصره مىگيرد و سپس اين نيرو تنها با دادن ده درصد تلفات رهايى مىيابد ، بدون شك چيزى جز يك پيروزى نيست .
ناكامى يك نيروى عظيم در نابود سازى مادى و معنوى نيرويى كوچك را - آن هم در شرايطى چنين سخت و دشوار - نمىتوان براى آنها پيروزى محسوب كرد .
قريش موفق به تأثير گذارى بر روحيهء مسلمانان نيز نگرديد كند ؛ و گرنه اينان كى مىتوانستند تنها يك روز پس از جنگ احد - بدون آنكه قريش جرأت كند با آنها درگير شود - در بيرون مدينه مورد تعقيبش قرار دهند . بويژه آنكه رسول خدا ( ص ) ، بدون