مانند پوست ، پشم و عطر را ، كه از هند مىآوردند ، به آنجا صادر مىكردند .
راه مكه - شام مهمترين راه تجارى قريش بود . زيرا از سويى تجارت شام پر اهميت بود و از سوى ديگر اين تنها راه خشكى بود كه با شتر ، ( كشتى صحرا ) به آسانى پيموده مىشد .
مسدود شدن راه مكه - شام بر زندگى اقتصادى قريش تأثير ناگوارى بجا نهاد . از اين رو براى جلوگيرى از مرگ حتمى بازرگانى خود ، در صدد بر آمدند از راه طولانى مكه - نجد - عراق - شام استفاده كنند . ولى مسلمانان آنها را از راه جديد نيز محروم ساختند .
تحميل محاصرهء اقتصادى بر قريش ، دو راه را در پيش روى آنها گذاشت : تلاش براى از ميان بردن مسلمانان و گشودن راه بسته شده ؛ و يا تسليم شدن ، پيش از نابودى بر اثر گرسنگى .
هدف مسلمانان از جنگهايى كه پس از بدر عليه بنى سليم ، غطفان ، بنى ثعلبه ، بنى محارب و نيز كاروان قريش بر پا ساختند ، محروم ساختن اين قبايل از تعرض به مسلمانان و تسلط يافتن بر راههاى مكه - شام و مكه - نجد - عراق بود . غرض آنها گرفتن غنيمت نبود ، زيرا كسانى كه به دنبال غارت هستند ، از ترس اينكه مبادا غنايم را از دست بدهند ، بسرعت به پايگاههاى خود باز مىگردند و هيچگاه مانند مسلمانان روزها و بلكه ماهها در قلمرو دشمنان خود نمىماندند .
مسلمانان بار نخست سه شب و بار دوم دو ماه در سرزمين بنى سليم ماندند . يك ماه تمام نيز در سرزمين بنى ثعلبه و بنى محارب ماندند . آيا كسى كه از دشمن بترسد و يا دنبال تاراج و غارت باشد ، اين همه درنگ مىكند ؟ !
نخستين هدف تحميل محاصرهء اقتصادى بر قريش ، تأثير گذارى مادى و معنوى بر آنان بود تا شايد نسبت به موضع خود در برابر مسلمانان تجديد نظر كنند . جنگهايى هم كه رسول خدا ( ص ) در اين مدت عليه قبايل به پا كرد ، جز به منظور رهايى از تهديد آنها و نيز تأمين هدف محاصرهء اقتصادى نبود .
جنگهاى اين دوره ، به تعبير نظاميان امروزى ، جنگ سرد بود و براى پاكسازى « پايگاه امن » و حصول پيروزى چارهاى جز اين نبود .
الرسول القائد (شيوه فرماندهى پيامبر ص) (فارسى) — صفحة 157
مساهمون: محمود شيت خطاب الموصلي
ص١٥٧