تسلط بر اعصاب ؛ تشكيل شوراهاى نظامى پيش ، پس و در اثناى نبرد ؛ رعايت مساوات با ياران در همهء امور . همچنين آن حضرت براى نخستين بار شرايط مقرّ مناسب براى فرماندهى جنگ را ملحوظ داشت و براى حراست آن نگهبان گماشت .
انضباط ، روحيه و اعتقاد :
پيامد انضباط كامل ، روحيهء بالا و اعتقاد راسخ مسلمانان در جنگ بدر ، پيروزى آشكارى بود كه عليه قريش به دست آوردند . بدون شك اين ويژگىها براى پيروزى در هر جنگى ضرورى خواهد بود .
مسائل تاكتيكى :
الف - در راه نفوذ : سازماندهى سپاه اسلام در راه نفوذ بسيار متناسب بود : سپاه اسلامى از مقدمه ، ساقه و عقبدار تشكيل مىشد . مهاجران و انصار هر كدام پرچمى ويژهء خود داشتند و كل نيروها نيز يك پرچم عمومى داشتند .
گشتىهاى شناسايى كه در پيشاپيش صفوف منظم مسلمانان در حركت بودند ، با كسب اخبار مربوط به قريش ، از غافلگير شدن سپاه اسلام جلوگيرى كردند .
سازماندهى مسلمانان در مسير حركت به هدف ، با سازماندهىهاى صحرانوردى نيروهاى نظامى امروزى شباهت كامل داشت .
ب - در پيكار : مسلمانان براى نخستين بار شيوهء صف را در جنگ با قريش به كار بستند ، در حالى كه اينان به شيوهء جنگ و گريز پايبند بودند . شيوهء صف به رسول خدا ( ص ) اجازه مىداد كه بر نيروهاى زير فرمان خود كنترل كامل و براى حوادث پيش بينى نشده ، نيروهاى احتياطى در اختيار داشته باشد .
رسول خدا ( ص ) با استفادهء از شيوهء صف ، قريش را با « شيوهء جنگى » « 1 » غافلگير ساخت و غافلگيرى از راه شيوهء جنگى از مزيتهاى فرماندهان برجسته است .
هامش
( 1 ) - غافلگيرى يا با استفاده از مكان يا زمان يا به كارگيرى شيوهاى خاص صورت مىگيرد . غافلگيرى با استفاده از مكان آن است كه دشمن از جايى كه احتمال نمىدهد مورد تهاجم قرار گيرد . غافلگيرى با استفاده از زمان آن است كه دشمن در زمانى كه انتظار ندارد مورد تهاجم قرار گيرد . غافلگيرى با به كارگيرى شيوهء خاص آن است كه دشمن با شيوهاى ناشناخته مورد تهاجم قرار گيرد ، خواه اين شيوه يك نقشهء تازه يا سلاحى نو باشد .