به كار بستن شيوهء صف در جنگ بدر به وسيلهء رسول خدا ( ص ) ، يكى از مهمترين عوامل پيروزى مسلمانان بود . تاريخ نظامى حاكى از آن است كه سرّ پيروزى فرماندهان نظامى بزرگ گذشته مانند اسكندر و آنيبال و فرماندهان معاصر مانند ناپلئون ، مولتكه ، رومل و رونشتد اين بود كه در جنگ از شيوهها و سلاحهاى ناشناخته استفاده مىكردند .
پيش از آغاز نبرد ، رسول خدا ( ص ) از نيروهايش سان ديد و هنگامى كه متوجه شد فشردگى صفوف موجب زحمت افراد گشته است ، خود ايشان صفها را تنظيم فرمودند .
پس از آن براى نيروها سخنرانى و آنان را به جهاد تشويق كرد و فرمان داد كه در هنگام تهاجم دشمن صفوف خود را حفظ و در جاى خود استوار بمانند و تيرهايشان را به سينهء دشمن نشانه بگيرند . همچنين فرمان داد ، جز با اشارهء آن حضرت دست به تهاجم نزنند .
هنگامى كه سران قريش به خاك افتادند و از شدت تهاجم دشمن كاسته شد ، به مسلمانان فرمان پيشروى داد و پس از آنكه مشركان رو به هزيمت نهادند فرمان تعقيب آنان را صادر فرمود .
رسول خدا ( ص ) در هنگام دفاع ، تهاجم و تعقيب چنان بر صفوف سپاه مسلّط بود كه هيچ يك از رزمندگان جز به فرمان او گام پيش ننهاد و هيچ گونه اقدام جنگى بدون اجازهء آن حضرت صورت نگرفت .
به اين ترتيب - همچون شيوههاى نوين جنگى عصر ما - تسلط بر نيروهاى خويش را تأمين كرد و تدارك لازم را ديد .
خلاصه آنكه رسول خدا ( ص ) در جنگ بدر شيوهء نوينى را به كار بست و در نتيجه به پيروزى رسيد .
ايمان استوار : پاسخ مهاجران و انصار را در هنگام مشورت با رسول خدا ( ص ) دربارهء جنگ با مشركان ديديم . با آنكه مسلمانان مىدانستند قريش از نظر نيرو و تجهيزات بر آنها برترى دارند و شمار نيروهايشان سه برابر آنهاست تا آخرين لحظه پايدارى كردند . با وجودى كه كاروان قريش از چنگ آنها گريخته بود ؛ و هيچ گونه انگيزهء مادى نداشتند عازم جنگ گرديدند .
الرسول القائد (شيوه فرماندهى پيامبر ص) (فارسى) — صفحة 122
مساهمون: محمود شيت خطاب الموصلي
ص١٢٢