ج - مسلمانان عبارت « أحد . . . أحد » را به عنوان رمز شناسايى و شعار جنگى خود انتخاب كردند .
2 - شيوهء صف كه مسلمانان بر طبق آن مىجنگيدند از دو ويژگى يعنى داشتن مقر فرماندهى كل و وحدت فرماندهى برخوردار بود . اين شيوه تا آن زمان ميان اعراب ناشناخته بود .
3 - مشركان از شيوهء جنگ و گريز استفاده مىكردند ، از اين رو فرماندهى واحدى نداشتند ؛ و نه به صورت مجموعهاى يكپارچه ، بلكه جداگانه و انفرادى مىجنگيدند .
4 - جنگ از سوى مشركان آغاز گشت . به اين ترتيب كه شخصى به نام اسود مخزومى سوى حوضى كه مسلمانان ساخته بودند هجوم برد و گفت : « با خدا عهد مىكنم كه يا از حوض آنان بنوشم يا آن را ويران كنم يا جان بر سر اين كار نهم . » افسر رشيد اسلام ، حضرت حمزه به مصاف او شتافت و با شمشير چنان ضربتى به او زد كه پايش از ساق جدا شد . با اين وجود به طرف حوض هجوم برد تا از آن بنوشد . اما حضرت حمزه او را دنبال كرد ، با او جنگيد و او را در حوض كشت .
5 - عتبه و شيبه پسران ربيعه و وليد پسر عتبه به ميدان آمدند و مبارز طلبيدند كه سه جوان رشيد از انصار عازم جنگ با آنان شدند . اما رسول خدا ( ص ) آنان را بازگرداند و از عبيده ، حمزه و على ( ع ) خواست كه به جنگ آنان بروند ؛ زيرا اين سه نفر از خاندان پيامبر ( ص ) بودند و آن حضرت مىخواست كه نخست آنان را به پيشواز خطر بفرستد . از سوى ديگر اينان به شجاعت و جنگاورى مشهور بودند و پيروزى آنها بر سران قريش قطعى بود ؛ و مايهء بالا رفتن روحيهء مسلمانان و پايين آمدن روحيهء مشركان مىگرديد .
عبيده با عتبه ، على با وليد و حمزه با شيبه به مبارزه پرداختند . حمزه و على امان ندادند و بلافاصله هماوردان خود را كشتند . اما عبيده و عتبه يكديگر را زخمى كرده بودند . پس على ( ع ) و حمزه ( ع ) با شمشير بر عتبه تاختند و كارش را تمام كردند و عبيده را از ميدان بيرون بردند .
6 - مشركان از آغاز شوم جنگ به خشم آمدند و مسلمانان را زير باران تير گرفتند و با سواران خود به آنها هجوم بردند . اما مسلمانان همچنان در جاى خود استوار ماندند و
الرسول القائد (شيوه فرماندهى پيامبر ص) (فارسى) — صفحة 117
مساهمون: محمود شيت خطاب الموصلي
ص١١٧