بود عازم مكه شد .
درسهايى از اعزام گشتىها
شناسايى
مسلمانان توانستند راههاى اطراف مدينه را كه به مكهء مكرمه منتهى مىشد ، بويژه راههاى حياتى ميان مكه و شام را شناسايى كنند . همچنين موفق شدند با قبايل اطراف مدينه آشنا شوند و با برخى از آنها پيمان ببندند .
مبارزه
مسلمانان ثابت كردند كه نيرومندند و مىتوانند در برابر مشركان قريش ، قبايل اطراف مدينه و آن دسته از ساكنان مدينه كه دوست مسلمانان نيستند و نيز در برابر يهوديان از خود دفاع كنند . آنان ثابت كردند كه در صورت نياز ، توان دفاع از كيان خويش را دارند .
قصد مسلمانان به دست آوردن آزادى كامل براى نشر اسلام و جلوگيرى از مداخلهء دشمنان در اين امر بود .
مسلمانان با شمارى از قبايل عرب نزديك مدينه و آنهايى كه در اطراف راه تجارى مكه - شام سكونت داشتند هم پيمان گرديدند .
پنهان كارى
رسول خدا ( ص ) به منظور حفظ اسرار و محروم ساختن قريش از دستيابى به آن دسته از اخبار مسلمانان كه براى آنها مفيد بود ، شيوهء نامههاى سرى را ابتكار كرد . حفظ اسرار يكى از مهمترين شرايط اصل غافلگيرى « 1 » است كه خود از مهمترين اصول جنگ به شمار مىرود . اين روش براى نخستين بار و پيش از آن كه در جنگ دوم جهانى مورد
هامش
( 1 ) - غافلگيرى : ايجاد شرايطى كه دشمن براى آن آماده نيست . رازدارى از مهمترين ابزارهايى است كه به غافلگيرى منتهى مىشود . غافلگيرى از مهمترين اصول جنگ است .