رسول خدا ( ص ) پيوسته درصدد افزايش روحيهء سپاهيانش بود و در اين باره از ابزارهاى چندى استفاده مىكرد كه مهمترينشان اينها بودند : فرهنگسازى و هدايت پيوسته ، مساوات فرمانده با سربازان ، دلجويى از رزمندگان در هنگام اندوه و شركت با آنان در هنگام شادى ، حركت در پيشاپيش سپاه و ثبات در صحنههاى نبرد ، توزيع غنائم ، فراهمسازى اسلحه و ابزارآلات جنگى ، رسيدگى به خانوادههاى رزمندگان و شهيدان ، انجام تمرينهاى گوناگون نظامى به منظور ترسزدايى و درك موقعيت حقيقى نبرد . آن حضرت براى حفظ روحيه سربازان از ابزار ديگرى نيز استفاده مىكرد از قبيل : تصفيه سپاه از عناصر تضعيف كننده ، پايان دادن به شايعات ، پنهانسازى اخبار سستىزا ، عادت دادن نيروهاى مسلح به رعايت دائم انضباط ، ايجاد روحيهء اعتماد و دوستى ميان فرمانده و سربازان .
از نشانههاى قدرت روحى رزمندگان اينكه برخى از آنان بدون زره به رويارويى با دشمن شتافتند و برخى با وجود كمى سن و سالشان جنگيدند . ديگرانى با شمار اندكشان در مقابل نيروهاى فراوان مقاومت كردند . رزمندهاى اسبش را پى كرد و جنگيد تا شهيد شد ، و برخى از آنان كسانى را كه با گفتار و كردار نسبت به فرمانده كل و مسير انقلاب اسلامى توهين مىكردند ، از پا درآوردند .
روحيهء سپاهيان اسلام به سرچشمهء جوشان اعتقادى آنان متصل بود و در حقيقت فداكاريها و جهادگريها از آنجا ريشه مىگرفت . روحيهء ناشى از اعتقاد ، رزمنده را وامىدارد كه به اميد رسيدن به منافع زندگى اخروى ، با اشتياق كامل پيش برود . رزمنده مسلمان در حقيقت جز به يكى از دو نيكى ، يعنى پيروزى و شهادت نمىانديشد كه اولى شرافت را در پى دارد و دومى موجب رسيدن به بهشت مىشود . اين بود كه در صدر اسلام پدر و پسر به اميد رسيدن به بهشت ، براى رفتن به ميدان نبرد با يكديگر قرعه مىكشيدند . در جنگ احد شمارى از رزمندگان ، با وجود شايعه كشته شدن رسول خدا ( ص ) به جنگ ادامه دادند و خاطرنشان كردند كه رفتن آنها به پيشواز مرگ به خاطر اعتقاداتشان است . برخى از آنها در حمايت از فرمانده كل از يكديگر پيشى مىجستند و در راه دفاع از اعتقاداتشان حتى خويشاوندان خود را مىكشتند ، و حبيب بن عدى مرگ را بر بازگشتن از دين ترجيح داد . از اينجا دانسته مىشود كه منشأ روحيهء سپاه اسلام ، عقيده است و هدفش بايد تلاش براى ايجاد يگانگى اعتقادى و تقويت آن باشد .
آيين نبرد در عصر پيامبر ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 85
مساهمون: ضاهر وتر
ص٨٥