آنان را در سرزمينهاى خودشان غافلگير ساخت و با مشخص كردن قبايل مخاصم ، آنان را به سزاى عملشان رساند .
اما روميان در مسير حركت انقلاب اسلامى خطر بزرگى به شمار مىرفتند ، بويژه آنكه از عِدّه و عُدّهء زياد نيز برخوردار بودند و در سرزمين عرب نفوذ سياسى داشتند . از اين رو ، رسول خدا ( ص ) عمليات نظامى با آنان را تا كسب آمادگى كامل و تهيهء نيروى كافى به تأخير افكند . درگيرى ميان سپاه اسلام و روميان به گستردگى نبردهاى پيشين نبود و به چند تعرض و نبرد جزئى محدود شد ، اما با رشد سپاه اسلام و افزايش قدرت جنگى آن رو به گسترش نهاد .
4 - 1 . طراحى براى تمركز نيرو در جهات مهم
رسول خدا ( ص ) براى رويارويى با قريش ، جهت ساحلى را برگزيد و موفق شد كه شريان اقتصادى آنان را قطع كند . پس از آن متوجه سوى شرقى گرديد ، زيرا قريش پس از قطع راه نخست به آنجا روى آورده بود . به اين ترتيب محاصره دشمن كامل گشت . به دنبال آن قريش براى شكستن اين محاصره جنگهاى چندى برپا ساخت كه مجموع آنها با پيروزى رسول خدا ( ص ) پايان يافت .
همچنين فرمانده كل سپاه اسلام ، با عنايت به اهميت سياسى نظامى و اقتصادى مناطق شمال جزيرة العرب ، جنگ با روميان را در مرزهاى شام و بويژه در دومة الجندل طرحريزى فرمود و موفق شد كه آن ناحيه را تصرف كند و مطيع خويش گرداند .
5 - 1 . تعيين جانشين براى خود در مدينه
رسول خدا ( ص ) در هر جنگى كه شركت مىكرد ، از سوى خود جانشينى در مدينه تعيين مىفرمود . جانشينان آن حضرت در غزوههاى گوناگون تفاوت مىكردند . گاهى همزمان دوجانشين تعيين مىكرد كه هر كدام وظيفهء مشخصى داشتند . مهمترين وظايف جانشينان در شرايط عادى ، امامت نماز مسلمانانى كه به دليل داشتن عذر به جنگ نرفته بودند و نيز رسيدگى به امور خانوادههاى رزمندگان بود . رسول خدا ( ص ) پس از فتح مكه ، در آن شهر جانشينى تعيين كرد تا به امور ادارى مردم رسيدگى كند .