8 - 3 . سرعت در جنگ ؛ هجوم و دفاع
رسول خدا ( ص ) به اهميت سرعت در جنگ واقف بود ، زيرا سرعت غافلگيرى را تأمين مىكند ، توان نيروها را چند برابر مىسازد و اخبار به وسيلهء آن پنهان مىماند . بر اثر سرعت ، صفوف دشمن دچار آشفتگى و سراسيمگى مىشود ، روحيهء سپاه مهاجم تقويت مىگردد و دشمن اجازهء ضد حمله پيدا نمىكند .
رسول خدا ( ص ) براى سرعت بخشيدن به عمليات رزمندگان اسلام ، آنها را وادار به تمرين اين كار مىفرمود ، به اين ترتيب كه در قالب غزوهها و سريههاى پىدرپى به نبرد با دشمن مىفرستاد تا عمليات رزمى را بدون خطا و هماهنگ با اوضاع طبيعى به انجام برسانند و با شرايط نبرد خو بگيرند .
وسايل نقل و انتقال كه در آن روزگار اسب و شتر بود نيز براى تحقق بخشيدن به سرعت اهميت داشت . همچنين وابستگى سرعت به تجهيزات جنگى و نيز نقش آمادگيهاى مادى و معنوى را براى فراخوانى سپاه و حملهء متقابل فورى به دشمن نبايد از ياد برد .
رسول خدا ( ص ) سرعت را هم در دفاع به كار مىبست مانند غزوههاى احد و خندق ، و هم در هجوم مانند غزوهها و سريههاى بنىسليم ، ذى أمر ، بُحران ، ذات الرقاع ، دومة الجندل ، سريه ابوعبيدة بن جراح ، ابوسلمه ، خبط . همچنين از حصارگيرى استفاده مىفرمود مانند غزوههاى قينقاع ، بنىقريظه و خيبر .
آن حضرت از مسيرها نيز بهترين استفاده را مىبرد ، مانند مسيرهايى كه در غزوهها و سريههاى زير پيموده شد : بدر ( كه در رسيدن به لبهء نزديك وادى بر دشمن پيشى گرفت ) ، بنى سليم ، ذات الرقاع ، بنى قريظه ، بنىلحيان و سريه محمّد بن مسلمه براى قتل كعب بن اشرف و زيد بن حارثه براى تعرّض به كاروانهاى قريش و ابوسلمه كه براى پيشى گرفتن از دشمن شب و روز راه مىپيمود .
از عوامل ديگرى كه نزد رسول خدا ( ص ) اهميت داشت ، عنصر شناسايى بود كه در غزوههايى همچون بدر ، ذات الرقاع ، بنى مصطلق ، خيبر ، فتح مكه و سريهء محمد بن مسلمه براى تأديب بنىبكر ، و عكاشة بن محصن براى تأديب بنىاسد و غالب بن عبدالله ليثى به سوى بنى مره مورد تأكيد و استفاده قرار گرفت . آن حضرت از شيوههاى نظامى زير نيز استفاده مىكرد :