يكم - طرحريزى و سازماندهى : اين دو عامل ، از عناصر اساسى بناى دولت ، ساختن انسانها ، سپاه و ديگر نهادهاى اجتماعى است . پيش از آنكه رسول خدا ( ص ) به آمادهسازى نيروى نظامى بپردازد و گروههاى مختلف به وى بپيوندند ، در مكه نقشهء تشكيل دولت جديدى را به مركزيت مدينه طرحريزى مىفرمود و به اين منظور در موسم حج با گروهى از مردم مدينه يك پيمان شبه نظامى بست . به مردم پيشنهاد كرد كه دين جديد را بپذيرند و تضمين كرد كه به اختلافهاى ديرينهء اوس و خزرج پايان دهد و به آنها توصيه فرمود كه در مدينه از اسلام تبليغ كنند . هنوز موسم حج سال ديگر فرا نرسيده بود كه هيأتى بزرگتر از هيأت نخست به مكه آمد و اولين بيعت با آن حضرت بسته شد . آنگاه رسول خدا ( ص ) مصعب بن عمير را به مدينه فرستاد تا به آموزش تعاليم اسلامى بپردازد و او نخستين سفير دولت نوپاى اسلامى بود . در سال سوم ، هفتاد و سه مرد و دو زن از اوس و خزرج به حج آمدند و در بيعت عقبهء دوم تعهد كردند كه از آنچه زنان و فرزندانشان را حفظ مىكنند آن حضرت را نيز حفظ كنند . از پيامدهاى طراحى اين پيمان گسترش عقيدهء اسلامى و فراهم آمدن پايگاهى مادى و امنيتى براى مسلمانان در مدينه و حفظ فرمانده كل از آزار و اذيت بود . به دنبال آن سپاه اسلام ساماندهى شد و قريش و همپيمانانش را مورد تهديد قرار داد .
سپاه اسلام از مهاجران و انصار ( اوس و خزرج ) تشكيل مىشد . مهاجران طلايهدار پيكار سپاهى بودند كه به زودى از همهء قبايل تشكيل گرديد . براى هر قبيله فرماندهى تعيين شد و مجموعه سپاه يك فرمانده كل داشت كه آن را منظم مىساخت و با توجه به مأموريت ، اوضاع و احوال حاكم بر دوست و دشمن و زمين ، سازماندهى آن را تجديد مىكرد . آن حضرت سپاهش را به طلايه ( پيشقراولان ) ، ساقه ، ميمنه ( جناح راست ) ، ميسره ( جناح چپ ) و قلب تقسيم فرمود و به شناسايى و اطلاعات اهميت بسيار مىداد . همچنين به سازماندهى گروههاى از جان گذشته كه اجراى مأموريتهاى دشوار را به عهده مىگرفتند ، اهتمام فراوان مىورزيد .
براى مثال ، محمد بن مسلمه موظف به قتل كعب بن اشرف شد كه نسبت به اسلام ، پيامبر ( ص ) و مسلمانان بدرفتارى كرده بود و عبدالله بن عتيك قتل سلام ابن أبى الحقيق را به عهده گرفت .
دوم - تصميم قاطع : اصولًا تصميم قاطع زمانى گرفته مىشود كه مواضع دشمن به طور
آيين نبرد در عصر پيامبر ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 55
مساهمون: ضاهر وتر
ص٥٥