فصل دوم : فرماندهى
1 . اخلاق فرماندهى
رسول خدا ( ص ) ، جنگهاى بسيارى را فرماندهى كرد و سريههاى چندى نيز اعزام داشت .
فرماندهان بايد از اخلاق و اوصافى ممتاز برخوردار بوده و خردمندتر از ديگران باشند .
رسول خدا ( ص ) آراسته به اخلاقى بود كه خداوند متعال آن را چنين مىستايد : وانَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظيمٍ « 1 » ( قلم : 2 ) . همين اخلاق نيكو موجب شد كه آن حضرت در امر فرماندهى موفق باشد و بتواند به همهء اهدافش برسد و در تمامى نبردها پيروزى را از آن خود گرداند .
بارزترين خلقيات رسول خدا ( ص ) : آن بزرگوار با همه مردم مهربان بود و در همهء امور با لشكريان و رعاياى خود همراهى مىفرمود . او انسانى راستگو و امانتدار بود و به پيمانش وفا مىكرد . در حال عصبانيت ، خشم خويش را فرو مىخورد و در حالى كه مىتوانست كيفر دهد ، از اجراى آن خوددارى كرده ، در مىگذشت و چشم مىپوشيد ؛ همانطور كه در فتح مكه پس از پيروزى بر دشمنان همهء كسانى را كه نسبت به او و يارانش بدرفتارى كرده بودند ، عفو كرد .
او خود را وقف خدا و مردم كرده بود و هميشه در پى انجام وظايف و رسالت خويش بود .
ميان مردم را اصلاح مىفرمود ، چنانكه ميان اوس و خزرج و ميان مهاجران و انصار ايجاد الفت كرد . او بساط كينه و دشمنى و فتنه را برچيد و هر كس را جاى خودش نشاند . امر به معروف و نهى از منكر مىفرمود و آن را در زمرهء جهاد مىشمارد و بر آن منزلتى عظيم قائل بود و در برابر سختيها و ستمها و نيز آزار مردمان شكيبايى مىورزيد .
هامش
( 1 ) . تو بر خُلقى عظيم هستى .