است . از نوشتههاى ابن سعد چنين برمىآيد كه او راستگو بوده و دربارهء روايتش موشكافى مىكرده است . او از جمله كسانى است كه جنبههاى پراهميتى از زندگى و آثار واقدى را كشف كردهاند .
ابوالدسيع سليمان بن موسى بن سالم الكلاعى الحميرى ( 565 - 634 ه )
كلاعى در بَلَنْسِيه ( ىِ اندلس ) زاده شد و در همانجا تعليم ديد و در سرزمين دشمن به شهادت رسيد . او در محضر ابوالقاسم حبيش ، ابن زرقون ، ابوالوليد بن ابوالقاسم و ديگران كسب فيض كرد و به بلاغت ، فصاحت ، خطابه و كتابت شهرت يافت . او به حديث عنايت ورزيد و كتابهاى چندى تصنيف كرد كه مشهورتر از همه اينهاست : الاكتفاء شامل مغازى رسول خدا ( ص ) و مغازى خلفا در چهار مجلد ؛ والمسلسلات عن الاحاديث و الآثار والانشاءات .
كتابهاى او همه جا منتشر شد و آوازهاش همه جا پيچيد . مردم براى كسب فيض به محضر او روى مىآوردند و در مجلس وى حاضر مىشدند ، مانند عبدالله بن ابّار كه پس از شهادت كلاعى او را رثا گفت .
اهميت نوشتههاى كلاعى : اهميت كتاب الاكتفاء ، به اسنادِ محكم آن است . او در اين كتاب شرح نبردها و ذكر برخى جنگها و شرايط حاكم بر آنها را نقل كرده است ، زيرا خود نظامى بوده و رنج پيكار را چشيده و احساس كرده بود . سيرهنويسى او با صداقت و تعهد توأم بود ، به طورى كه روح معنويت كه هيچكدام از نويسندگان پيشين آن را احساس نكرده بودند ، به خوبى در نوشتهء او آشكار است . او از فرماندهان شجاع و پيشگام ميدان جنگ است و همو بود كه در ميان شكستخوردگان ندا داده بود : « آيا از بهشت مىگريزيد ؟ » . او در حالى از دنيا رفت كه پرچم در دستش بود و پيكارگران را بر جنگ با دشمن تشويق و ترغيب مىكرد .
گذشته از اينها وى شاعر بود و سرودههاى حماسى او دلها را به هيجان مىآورد .
ابوالفتح محمد بن محمد بن عبدالله بن سيد الناس ( 671 - 734 ه )
او به ابن سيد الناس معروف است . در قاهره درگذشت و در تاريخ ولادت و وفاتش اختلاف است . وى نزد پدرش و شمارى از دانشمندان مشهور همچون ابن دقيق العيد به كسب دانش پرداخت . او در دين به تفقه پرداخت ، نحو آموخت و شعر سرود و در سيره و تاريخ سرآمد روزگار خويش گشت .