در كار كتابت و تأليف بسيار كوشا بود و به مغازى و سيرهها اهتمامى ويژه مىورزيد . او از بارزترين عالمان اين فن بود و مهمترين كتابهايش اينهاست : المغازى النبوية ، فتح افريقية ، الردة ، فتح العجم ، فتح مصر والاسكندرية ، اخبار مكة ، الطبقات ، فتوح العراق ، سيرة ابىبكر ، حرب الاوس والخزرج و . . . .
امتياز نوشتههاى واقدى از جنبه نظامى اينهاست :
1 . معرفى دقيق : تلاش واقدى اين بود كه براى معرفى شركتكنندگان در هر جنگ و راهى كه پيمودهاند ، وسايل نقليه مورد استفاده و تداركات آنان و ميدان نبرد و آن دسته از عوارض زمين كه موجب سهولت يا دشوارى جنگ مىشود ، جايگاههاى كشتگان ، مواد غذايى موجود محلى و هر آنچه با جنگ ارتباط دارد تصوير روشنى ارائه دهد .
2 . فراوانى اخبار : وى همهء امور مربوط به نبرد را مىنوشت و ثبت مىكرد ، به طورى كه بسيارى از تخصصهاى نظامى در خلال نوشتههاى او ديده مىشود ، چون او همهء جنبههاى رزمى و مديريتى جنگها را به رشته تحرير درآورده و با اين كار بر اهميت اخبار نظامى خود افزوده است . او همچنين صحنهء عمليات ، جوّ و اوضاع و احوال جنگ و طبيعت زمين را ترسيم كرده است . به اعتقاد من چنانچه نوشتههاى واقدى دربارهء غزوهها به طور كامل گردآورى شود ، مأخذ بزرگى براى پيكارهاى روزگار رسول اكرم ( ص ) خواهد بود .
3 . اهتمام به زمان : چون مىدانيم كه زمان در مديريت نظامى بسيار باارزش است و انتخاب زمان مناسب از سوى فرمانده ، سرنوشت جنگ يعنى پيروزى يا شكست را تعيين مىكند .
4 . اهتمام به مكان : واقدى مكانها را با دقت تمام معين ساخته و با اين كار به نبردهاى پيامبر خدا ( ص ) ارزش نظامى بخشيده است .
كسان بسيارى امثال ابن سعد ، طبرى و ابن كثير ، اخبار مربوط به غزوهها و فتوحات و روزگار پيش از ظهور رسول خدا ( ص ) و پيش از ولادت آن حضرت را از واقدى نقل كردهاند .
نوشتههاى ابن سعد از جنبه نظامى اين امتياز را دارد كه او نيز به پيروى از روش كسى كه از او اخذ كرده است ، نه تنها به زمان و مكان اهميت داده ، بلكه در مواردى دربارهء مكان جنگها جزئيات بيشترى را افزوده است . او فاصله ميدان جنگ با مدينه - پايگاه نظامى و امنيتى آن زمان - را مشخص ساخته و شيوهء جنگى و امنيتىاى را كه در آن هنگام به كار رفته ، بيان داشته
آيين نبرد در عصر پيامبر ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 38
مساهمون: ضاهر وتر
ص٣٨