تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آيين نبرد در عصر پيامبر ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 31

مساهمون:

ص٣١

ارزيابى مهم‌ترين مآخذ

هرچند كه دورهء جنگهاى پيامبر خدا ( ص ) كوتاه بود و از ده سال فراتر نرفت ، ولى سيرهء نظامى آن حضرت تأثيرى بلندمدت داشته است ، زيرا مسلمانان و غير مسلمانان اعم از نظامى و غير نظامى ، از آغاز قرن نخست هجرى تا به امروز ، پيوسته آن را مورد پژوهش و كاوش و استنباط قرار داده و مىدهند . قرآن كريم ، خود از مهم‌ترين منابع مربوط به جنگها و رويدادهاى روزگار پيامبر ( ص ) است كه شرح آنها در تفاسير قرآنى ديده مىشود . مهم‌ترين تفسيرهاى قرآن اينهاست : تفسير طبرى ، اسباب النزول نيشابورى ، الجامع لاحكام القرآن قُرطبىّ ، انوار التنزيل و ا سرار التأويل بيضاوى ، الاتقان فى علوم القرآن سيوطى . در اين ميان تفسيرهاى طبرى و نيشابورى - كه اولى جزئيات جنگها را نقل كرده و دومى تاريخ جنگها را بر حسب نزول آيات نگاشته است - از اهميت ويژه‌اى برخوردارند . همچنين مواد موضوع بحث اين نوشته ، در بسيارى از كتابهاى تاريخى و سيره ديده مىشود كه مهم‌ترينشان اينهاست : المغازى النبوية ابن شهاب زهرى ، السير والمغازى ابن اسحاق ، المغازى النبوية واقدى ، جوامع السيرة ابن حزم اندلسى ، الاكتفاء كلاعى و عيون الاثر ابن سيد الناس . در اين ميان واقدى در تاريخ غزوه‌ها نيك دقت كرده و با بيان جزئيات نظامى و سازمانى آنها حق مطلب را ادا كرده است ؛ چنان كه سازماندهى نظامى به طور كامل تنها در كتاب وى ديده مىشود . ابن سعد نيز در طبقات از شيوهء واقدى پيروى كرده و كتاب او نسخه بدل مغازى است .