5 . تلاش براى حصول پيروزى ، يعنى هدفى كه همه فرماندهان براى دستيابى به آن تلاش مىكنند .
در اينجا لازم است به موضوع تعقيب فراريان اشاره كنيم كه بيشتر پژوهشگران تاريخِ جنگهاى پيامبر ( ص ) در تفسير آن به خطا رفتهاند . بر خلاف نظر پژوهشگران كه معتقدند سپاه اسلام فراريان را بويژه در جنگ حنين تعقيب كرده است ، آن حضرت هرگز به منظور ارضاى خواهشهاى نفسانى يا گرفتن انتقام از فراريان شكست خورده - پس از پيروزى بر دشمن - آنان را مورد تعقيب قرار نداده است . رسول خدا ( ص ) به دشمن فرصت مىداد تا در صورت تمايل بگريزد ، زيرا حملهء از پشت سر ، كارى است كه فرماندهان بزرگ را خوش نمىآيد و از آن دورى مىجويند . از اين رو ، پيامبر ( ص ) پس از گريز دشمن در غزوههاى سويق ، ذات الرقاع و غابه آنان را دنبال نكرد . در غزوهء حنين هنوز دشمن تسليم نشده و نگريخته بود . از اين رو ، مورد تعقيب قرار گرفت . در حقيقت رسول خدا ( ص ) ميدان جنگ را به نقطهاى انتقال داد كه موجب فراهم آمدن برترى نظامى او مىشد و در واقع تا هنگام نابودى قدرت هوازن و محاصرهء طايف ، جنگ هنوز به پايان نرسيده بود . سريههاى اعزامى آن حضرت نيز هرگز اقدام به تعقيب نكردند .
سوم - تداركات و پشتيبانى
پيشرفت و تحول زندگى ، اهميت جدى تداركات و پشتيبانى و تأثيرگذارى آن بر روند فعاليتهاى نظامى را نشان داده است . چنانچه نيازمنديهاى يك ارتش تأمين نشود ، نيروهاى آن متزلزل و پراكنده مىشوند و بسا كه دشمن در نخستين فرصتى كه به دست آورد بر او پيروز گردد . از اين رو ، اهميت سرنوشتساز امور پشتيبانى در جنگ و در دو سطح تاكتيكى و استراتژيكى بر كسى پوشيده نيست . من نيز با وجود آنكه انجام اين پژوهش دشواريهاى بسيارى به همراه دارد و نيازمند تلاش فراوان است - چون از گذشتگان مطلب قابل استفاده و در خور توجهى در اين زمينه باقى نمانده است - بر خود لازم ديدم كه آن را پى بگيرم .
هنگام پژوهش در رابطه با اركان و مؤلفههاى اصلى پشتيبانى ارتش اسلامى مىبينيم كه رسول خدا ( ص ) براى تأمين مالى و تداركاتى سپاه اسلام ، در مرحله نخست بر امكانات محلى تكيه