1 . دعوت به دين جديد يا برقرارى صلح ( هُدنه ) و پرداخت جزيه .
2 . گشودن سرزمين كسانى كه بناى مخالفت گذاشتند .
3 . عقبنشينى منظم براى دور شدن و جدا شدن از دشمن به منظور حفظ سپاه اسلام از خطر هلاكت و نابودى ؛ چنانكه در غزوهء موته اتفاق افتاد .
ويژگى مهم دوران زندگانى رسول خدا ( ص ) ، فراوانى غزوهها و سريههاست . با وجود آنكه جهاد پس از هجرت به مدينه واجب شد ، در مدت هفت سال ، 27 غزوه رخ داد كه از غزوهء « ودان » آغاز گشت و به غزوهء تبوك پايان يافت . از مجموع اين غزوهها پيامبر ( ص ) تنها در نُه تاى آنها جنگ كرد . در همين مدت رسول خدا ( ص ) براى دعوت به اسلام و مقابله با كسانى كه امنيت مسلمانان را به خطر مىانداختند ، 47 سريه و گروه نيز اعزام كرد .
نكته شايان ذكر اينكه تمرينهاى نظامى و غزوههاى ياد شده حكومت اسلامى را برجسته كرد و آن را از بزرگترين حكومتهاى تاريخ بشر نمود ، بى آنكه اين امر فى نفسه مراد باشد .
اگر بپنداريم كه تشكيل دولت اسلامى هدف اوليه و اصلى رسول خدا ( ص ) بود ، يك حقيقت تاريخى را ناديده گرفتهايم ، زيرا دولت اسلامى پديدهاى جانبى و وسيلهاى شايسته براى تحقق هدف اوليهء اسلام يعنى پايان دادن به شرك و نشر اسلام با شيوههاى مسالمتآميز بود .
دولت اسلامى در شيوههاى رفتار با ديگر دولتها اعم از دوست يا دشمن فصل نوينى گشود و رفتارهاى بينالمللى را در جنگ و صلح بر قوانين عادلانه و انسانى مبتنى گردانيد .
سپاه اسلام پس از رحلت رسول خدا ( ص ) به فتوحاتش ادامه داد و سرزمينهاى شام ، مصر و عراق را گشود و بر دو دولت بزرگ آن روزگار يعنى ايران و روم پيروز گشت . با وجود اين ، از ديدگاه فرماندهان مسلمان و نيروها ، نخستين فاتح اين كشورها رسول خدا ( ص ) بود ، زيرا آن حضرت با جنگهاى خويش راه آنان را هموار ساخت و وسعت دولت اسلامى را به سربازانش بشارت داد ، و اين امر موجب افزايش روحيهء آنان و اطمينانشان به پيروزى شد .
فتوحات اسلامى در دورهء خلفا به مثابهء ميوهاى بود كه از درخت جنگهاى پيامبر ( ص ) چيدند .
در سايهء فتوحات اسلامى سرزمينهاى فراوانى درنورديده شد و تختهاى بسيارى واژگون گرديد . دو عامل مهم يعنى دوستى و پايبندى نسبت به نظام اسلامى و كوچك شمردن مرگ ،
آيين نبرد در عصر پيامبر ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 162
مساهمون: ضاهر وتر
ص١٦٢