6 . انتخاب نقاط مناسب براى استقرار .
7 . تجزيه قدرت يهود ؛ رسول خدا ( ص ) با نشان دادن برترى كمّى بر يهود آنها را تجزيه كرد و با اين تاكتيك موفق شد قبايل بنى قينقاع ، بنى نضير ، بنى قريظه و خيبر را يكى پس از ديگرى وادار به تسليم كند .
8 . وحدت ، تمركز ، پيوستگى ، استمرار و سرعت فرماندهى ؛ در پرتو اين عامل بود كه سپاه اسلام پيروزى يافت و غلبه بر يهوديان را محقق گردانيد .
چهارم - جبههء روم
پيامبر خدا ( ص ) نخستين غزوه را در دومة الجندل در مرزهاى روم انجام داد . گزينش اين نقطه به دليل اهميت نظامى آن بود كه هم به مثابه دروازه حركتهاى بعدى سپاه اسلام به شمار مىرفت ، هم تهديدى براى روميان بود و هم از نظر امنيتى حايل ميان روميان و مسلمانان محسوب مىشد .
به منظور شناسايى قبايل مرزنشين و ارزيابى قدرت روميان و امكان تعرض به آنها سريه عبدالرحمن بن عوف به انجام رسيد .
نخستين برخورد مسلحانه ميان سپاه اسلام و روميان در غزوهء موته رخ داد كه از اهداف آن نمايش قدرت سپاه اسلام و سنجش نيروى دشمن بود . جنگ موته به علت اختلاف فاحش شمار نيروهاى طرفين يك نبرد نابرابر بود .
فرمانده كل سپاه اسلام براى بار دوم در غزوهء تبوك به جنگ روم رفت . هدف اين غزوه خونخواهى شهداى موته و تعرض به دشمن و همپيمانانش بود . گرچه ميان طرفين جنگى رخ نداد ، ولى بسيارى از هدفهاى اين غزوه تأمين گرديد .
سپس فشار بر روم استمرار يافت و پيامبر ( ص ) سپاهى به فرماندهى اسامة بن زيد به آن سرزمين فرستاد . اسامه با روميان جنگيد و بر آنها پيروز شد و به اين ترتيب نخستين پيروزى مسلحانه مسلمانان بر روميان رقم خورد و سلسله نبردهاى طولانى ميان طرفين آغاز گشت و مسلمانان در آينده اين جنگها را دنبال كردند .
روميان از همان نخستين غزوهاى كه در نزديك مرزشان رخ داد به هراس افتادند و امكان هرگونه برخوردى را با سپاه رو به رشد اسلام در محاسبههاى خود گنجانيدند .
ولى رسول خدا ( ص ) ترس از دشمن كمين گرفته را از دل مسلمانان زدود و به سربازانش
آيين نبرد در عصر پيامبر ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 129
مساهمون: ضاهر وتر
ص١٢٩