دوم - جبهه قبايل عرب مخالف
رسول خدا ( ص ) با قبايل عرب مخالف به مقابله برخاست و براى سركوب و تسليم آنها چندين غزوه را خود رهبرى كرد و چندين گروه رزمى نيز اعزام داشت . آن حضرت گروهها و افراد متعددى را نيز اعزام كرد تا همهء بدخواهان دولت اسلامى را از پا درآورند .
فرمانده كل سپاه اسلام قبايل بنى سليم را در كُدْرْ ، بُحران ، جَموم ، و قبايل بنى ثعلبه و غطفان و محارب را در ذى امر و صِرار و بنى مصطلق را در مريسيع و بنى لحيان را در غُران و بنى هواذن و ثقيف را در حنين مورد تهاجم قرار داد . همچنين سريههاى اعزامى آن حضرت ، بنى اسد را در قَطَنْ و غَمْر ، بنى بكر بن كلاب ( قُرَطاء ) را در ضَريّه ، بنى ثعلبه و عوال را در ذى القَصَه و طَرَف ، بنى جذام را در حِسْمى ، بنى فزاره را در وادى القرى ، بنى سعد را در فدك ، عَجُز هوازان را در تُرَبَه ، بنى كلاب را در نجد و زجّ ، بنى مرّة را در فدك و بنى عبد بن ثعلبه را در مَيْفَعَه ، بنى غطفان را در يُمن و جُبار و خَضِرَه ، بنى مُلَوَّح را در كَديد ، و بنى قضاعه را در ذات اطلاح ، بنى هوازن را در سِىّ ، تميم را در سُقيا و بنى خثعم را در بطن مسحاء مورد تهاجم قرار دادند .
پيامبر خدا ( ص ) عليه قبايل ياد شده از شيوهء جنگ پيشگيرانه استفاده كرد و پيش از آنكه اين قبايل به مدينه هجوم بياورند ، يا خود به آنها حمله مىكرد يا فرمان حمله به آنها را به يارانش صادر مىفرمود . بيشتر اين قبايل با شنيدن خبر يورش سپاه اسلام مىگريختند و اموال و چهارپايانشان به غنيمت اين سپاه درمىآمد .
شمار افراد اعزامى سپاه اسلام از يك غزوه تا غزوه ديگر فرق مىكرد . براى مثال ، در غزوه بُواط شمار آنان دويست نفر بود ، در حالى كه در غزوه بدر سيصد و اندى بودند . شمار افراد سريهها نيز تفاوت مىكرد . شمار افراد سريه محمد بن مسلمه كه براى تاديب بنى بكر اعزام شد ، سى تن بود ، در حالى كه شمار افراد اعزامى در سريهء زيد بن حارثه براى سركوب قبيله جذام پانصد تن و شمار نيروهاى اعزامى به جنگ با روم به فرماندهى اسامة بن زيد سه هزار تن بود . علت اين امر اين بود كه فرمانده كل سپاه اسلام متناسب با قدرت و شمار افراد دشمن و نوع مأموريت ، نيروى لازم را اعزام مىكرد .
قبيلههاى ياد شده در سراسر جزيرة العرب پراكنده بودند و از دور و نزديك سپاه اسلام را تهديد مىكردند و پيوسته براى چپاول و غارت به مدينه هجوم مىآوردند .
آيين نبرد در عصر پيامبر ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 126
مساهمون: ضاهر وتر
ص١٢٦