18 - 1 . تعرض
تعرض يكى از شيوههاى جنگى رسول خدا ( ص ) بر ضد دشمنان بود ، به اين معنا كه پيوسته حالت تهاجمى داشت و به دشمن فشار مىآورد تا اعمالى انجام دهد كه نياتش را آشكار سازد . هدف تعرضهاى نظامى پيامبر ( ص ) اظهار قدرت سپاه اسلام و گرفتن پيروزى از دشمن و تماس پيوسته با او بود .
همهء سريّههاى اعزامى رسول خدا ( ص ) تعرض بود . غزوهء حمراء الاسد چيزى جز اظهار قدرت اسلام نبود . غزوهء دومة الجندل براى محك زدن و آزمودن قدرت روميان انجام شد و سپاه بدر دوم جز براى اظهار پيروزى بر دشمن بيرون نرفت . در اين غزوه ابوسفيان خشكسالى را بهانه قرار داد و از وعده تخلف ورزيد ، ولى رسول خدا ( ص ) كه مصمم به تعرض بود فرمود : « سوگند به آنكه جانم به دست قدرت اوست ، اگر حتى يك نفر هم مرا همراهى نكند ، يك تنه به جنگ خواهم رفت ! »
19 - 1 . تظاهر به قدرت
تظاهر به قدرت يكى از مظاهر تعرض و شيوههاى تبليغاتى و روانى است . اين شيوه در حقيقت نوعى جنگ غير مستقيم است كه دشمن را خشمگين مىسازد ، روحيهاش را ضعيف مىكند و او را از بسيارى از كارهاى خصمانه باز مىدارد .
پيامبر خدا ( ص ) به منظور ترساندن دشمن از سپاه اسلام ، ترفندهاى نظامى گوناگونى را به كار مىبست ، مانند غزوههاى حمراء الاسد ، خندق و فتح . در همين راستا بستانها و نخلستانهاى دشمن را به آتش كشيد ، آتشهاى بسيار برافروخت ، و پيش از ورود به مكه ، فزونى نيروها و فراوانى سلاحش را در برابر فرمانده سپاه دشمن يعنى ابوسفيان به نمايش گذاشت . در اثناى عمره ، شترى را كه پيش از جنگ بدر از آن ابوجهل بود قربانى كرد و در سعى ميان صفا و مروه شتاب ورزيد . همراه با اصحاب شمشير را حمايل فرمود و سوار بر شتر ، بيت اللّه را طواف كرد . ردايش را كنار زد و بازوى راستش را آشكار ساخت و به سپاه نيز فرمان داد كه چنين كنند و كسانى را كه در برابر دشمن قدرتنمايى مىكردند ، ستود .
دستاورد اين شيوه ، پيروزى بدون خونريزى بود . همچنين روحيهء سپاه قدرتنمايى كننده را