كتاب اسرار الامامة آينه تشيع ايران در پايان قرن هفتم هجرى
كتاب اسرار الامامه آخرين يا يكى از آخرين آثار عمادالدين حسن بن على طبرى است ، زيرا تاريخ تأليف آن 698 است و با توجه به اظهار نظر خود او كه در شرايط پيرى آن را نگاشته « علوّ السن » نبايد بعد از آن عمر زيادى كرده باشد ، گرچه به احتمال زياد وى دست كم تا سال 701 زنده بوده است .
اين كتاب گرچه در باب امامت است ، اما در فصول نخستين ، و حتى بعدها در لابلاى مباحث ديگر ، مسائل اعتقادى را هم به اجمال مرور كرده و نكاتى را درباره توحيد و نبوت و عدل از ديدگاه مذهب تشيع آورده است . با اين حال ، اين قبيل مباحث ، در مقايسه با مبحث امامت ، كوتاه است و عمده كار كتاب در باره جنبه هاى تاريخى و حديثى و كلامى امامت و تفريعات آن است .
اين كتاب را مى توان اثرى مهم در قرن هفتم هجرى تلقى كرد به خصوص كه متأثر از مكتب هاى عراقى مانند مكتب نجف و حله نيست و بيشتر محصول فكر شيعيانى است كه در خود ايران تربيت شده اند . اين گروه ، متأثر از ميراث سنتى شيعه و همزمان آثارى بوده اند كه آن زمان در دواير شيعى در ايران رايج بوده است . وى از كتاب الثاقب فى المناقب و همين طور المسترشد فى الامامة طبرى در آثارش استفاده فراوان كرده است . بماند كه مصححان اسرار الامامه به كتاب المسترشد كه همه جا در دسترس است ، دست نيافته اند تا در تصحيح از آن بهره برند ! احتمال ضعيف مى دهم عماد تصور مى كرده است كه اين ابن جرير هم سنى است و اين هر چند شگفت است اما محتمل است ( بنگريد به صفحه 242 كه نام وى را در ميان منابع سنى مى آورد ) . طبعا مى توان اين احتمال را نپذيرفت . به هر روى مهم در كتاب اسرار آن است كه در شناساندن تاريخ شيعه در اين دوره و ديدگاه هاى رايج بسيار اهميت داشته است .
وى در مقدمه اشاره به تأليف كتاب كامل بهايى خود دارد كه « قديما » آن را تأليف كرده و ميان مؤمنان شهرت يافته است . با اين حال ، زمانى كه به رى