اراضى جنان بنا كند . اين اراضى از آن ابو مسلمة القرطبى بود و خليفه جاى ديگرى را در عوض به صاحبان آن داد . در اين موضع چند كاخ و سراى پرشكوه بنا كردند . سرپرست و ناظر اين بناها معمار احمد بن باسه بود كه در احداث قصور از خبرت بسيار بهرهمند بود .
خليفه قاضى ابو القاسم احمد بن محمد الحوفى و ابو بكر محمد بن يحيى الجد را كه هم از امانت و هم از خبرت برخوردار بودند فرمان داد برگرد اين كاخها بستانى عظيم احداث كنند و هزينه آن را از اموال مخزن ( يعنى بيت المال عمومى ) بپردازند و درختان زيتون و انواع انگورها و ديگر ميوهها و هر درخت و بوتهء نادر و عجيب كه سراغ دارند در آنجا بكارند . آن دو براى تنفيذ فرمان خليفه قيام كردند و بهاى زمينهائى را كه در محدودهء آن بستان عظيم بود ادا كردند . ابو داود بلول بن جلداسن موظف شد كه اين نهالها و درختها را به اشبيليه آورد و جويها را حفر كند . هزاران اصله درخت از انحاء مختلف به اشبيليه آوردند . از غرناطه نهالهاى سيب و گلابى آوردند و انواع ديگر درختان ميوه . حاج يعيش مالقى همان مهندسى كه شهر جبل طارق را ساخته بود ، براى رساندن آب به اين بستانها و ديگر بناهاى احداث شده جويهاى بسيار كشيد . علاوه بر بستانها به فرمان خليفه جويهاى آب به درون شهر نيز كشيدند و اين امر سبب خشودى مردم شد .
يكى از بناهاى عظيم خليفه ابو يعقوب يوسف بن عبد المؤمن در اشبيليه بناى جامع اعظم است كه هنوز ويرانههاى آن در كنار كليساى بزرگ اشبيليه بر جاى است . اين كليسا را در مكان آن ساختهاند . در ماه رمضان سال 567 ه كه بساختن مسجد جامع تصميم گرفتند خانههاى بسيارى را خراب كردند . مشرف و ناظر بناى آن ، معمار احمد بن باسه بود .
بنايانى از اشبيليه و ديگر شهرهاى اندلس و مغرب بويژه مراكش و فاس گرد آوردند و هر صنعتگر ماهر در هر جا كه بود فراخواندند . موحدين هنگامى كه اشبيليه را فتح كردند در قصبهء آن مسجد جامعى ساختند تا شعائر خويش را در آنجا بهجاى آرند ولى آن مسجد را بعدها كه شمارشان افزون شد و از اطراف روى به اشبيليه نهادند گنجاى آنان نبود . از سوى ديگر شهر نيز به يك مسجد جامع كه درخور وسعت و كثرت جمعيتش باشد نيازمند بود . در اشبيليه مسجد جامعى بود به نام جامع العدبس يا جامع ابن عدبس ، منسوب به قاضى عمر بن عدبّس كه در سال 214 ه در عصر امير عبد الرحمان بن الحكم ساخته شده بود ،
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي ) — صفحة 56
مساهمون: عبد المحمد آيتى
ص٥٦