دارد و اين بدان سبب است كه از آغاز ميان او و امراى موحدين روابط استوار دوستانه بوده است . هرچند تاريخ او از لغزشهايى خالى نيست باز هم از منابع پرارزش و استوار تاريخ دولت موحدى است و تاريخ اين دولت را از زمان عبد المؤمن تا عهد الناصر دربر دارد . به تاريخ وفات او دست نيافتيم . « 57 »
( * * * ) محمد بن سعيد بن محمد . . . . بن مدرك الغسانى از مالقه است . حديث و فقه را نزد چند تن از بزرگان زمان چون ابو بكر بن العربى بياموخت . و در روايت و تاريخ و علم انساب مهارت يافت . گويند كتابخانهء او بزرگترين كتابخانهء شهر او بوده است . به تاريخ وفات او دست نيافتيم . « 58 »
( * * * ) احمد بن محمد الازدى مورخ ، از قرطبه بود . از شاگردان ابن بشكوال ملازم مسجد جامع بود . در عبادت و عزلت بسيارى از تواريخ و مواليد و وفيات را ذكر كرده ولى از آثار او چيزى به ما نرسيده است . در سال 611 ه وفات كرده است . « 59 »
( * * * ) ابو القاسم محمد بن عبد الواحد بن مفرج بن حريث بن مروان الغافقى ، از غرناطه بود و معروف به الملاحى ، منسوب به الملاحه ديهى از اعمال البيره نزديكى غرناطه .
اسلاف او از آنجا بودهاند . از جمعى از اقطاب عصر خويش علم آموخت ، چون ابو الحسن بن كوثر و ابو محمد بن الفرس و ابو عبد الله بن بونه و ابو بكر بن ابى زمنين . در روايت و ادب و تاريخ سرآمد شد . او را آثارى است چون كتاب « تاريخ علماء البيره و انساب و انبائهم » كه متاخران چون ابن الخطيب و ديگران از او بسيار اخذ كردهاند و « كتاب الشجره فى الانساب الامم العرب و العجم » و كتاب « الاربعين حديثا » نيز استدارك « كتاب الصحابهء » ابن عبد البر . در ماه شعبان سال 619 ه وفات كرد . تولد او در سال 549 ه بوده است . « 60 »
هامش
( 57 ) . المعجب ص 130 و 187 و 189 و 203 كه به بعضى از مراحل زندگى خود اشارت دارد .
( 58 ) . التكمله شمارهء 1412 .
( 59 ) . التكمله شمارهء 269 .
( 60 ) . التكمله شمارهء 1604 . الاحاطه ، نسخه خطى در اسكوريال 1673 الغزيرى برگ 146 .