رسيد . در دستگاه موحدين مقامى بس رفيع يافت ، چنان كه خليفه المنصور او را بسيار دوست مىداشت و او را با ابن عياش حكايات و اخبار بسيار است . اين عياش در ماه جمادى الاخر سال 618 ه در مراكش درگذشت . تولد او به سال 550 ه در برشانه بود . « 49 »
( * * * ) پسرش احمد بن عبد العزيز بن عبد الرحمان بن عياش منصب كتابت خليفه يوسف المستنصر و سپس خليفه المأمون را بر عهده داشت . متولى قضاى تلمسان و سبته شد . در محرم سال 629 ه وفات كرد . « 50 »
( * * * ) ابو بكر عزيز بن عبد الملك بن محمد بن خطّاب القيسى ، از خاندان خطّاب از اعيان مرسيه بود . اينان از قرن چهارم هجرى در زمرهء رؤساى مرسيه بودند . چون ابن هود در سال 625 ه بر مرسيه غلبه يافت او را به نيابت خود به رياست مرسيه برگزيد ولى هنوز زمانى نگذشته بود كه ابو جميل زيان امير سابق بلنسيه بر او غلبده يافت و كار به بند برنهادن و سپس قتل او در سال 636 ه انجاميد . او را به طريقت صوفيه گرايش بود . « 51 »
( * * * ) ابو عبد الله محمد بن محمد بن احمد الانصارى معروف به ابن الجنّان ، از مرسيه بود .
محدث وراوى و كاتبى بليغ و شاعرى توانا بود . چندى دبير ابن هود بود . سپس به خدمت ابو جميل زيان درآمد و آن به هنگامى بود كه او بر مرسيه غلبه يافته بود . چون مسيحيان در سال 640 ه مرسيه را اشغال كردند ، به اوريوله رفت و چندى در آنجا زيست . سپس با جماعتى از مردم شرق اندلس به افريقيه رفت و در بجايه فرود آمد .
ميان او با برخى كاتبان معاصرش چون ابو المطرف بن عميره مراسلات بود . در سال 650 ه در بجايه وفات كرد . « 52 »
هامش
( 49 ) . التكمله شماره 1596 . الاحاطه ، نسخهء خطى ياد شده اسكوريال برگهاى 50 - 59 .
( 50 ) . التكمله شمارهء 300 . الذيل و التكمله نسخهء خطى پاريس برگ 174 .
( 51 ) . الحلة السيراء ص 249 - 253 . الذيل و التكمله ، نسخهء خطى پاريس .
( 52 ) . الاحاطه نسخهء خطى اسكوريال 1673 الغزيرى . برگهاى 14 - 18 . و نيز عنوان الدرايه ، ص 213 و 215 .