( * * * ) احمد بن عبد الرحمان بن محمد بن مضاء بن مهند بن عمير اللخمى . از قرطبه بود و اصل او از شذونه . تحصيلاتش در قراآت و حديث و عربيت بود . از كسانى چون ابن ابى الخصال و ابن مسرّه و ابو بكر بن مدبر و ابو بكر بن سمجون علم آموخت . پس از چندى به مغرب رفت و در دستگاه خلافت به خدمت پرداخت . در فاس به قضا پرداخت .
سپس به منصب قضاى جماعت مراكش رسيد . او را كتابى است در علوم عربيه به نام « المشرق » و نيز كتاب « تنزيه القرآن عمّا لا يليق من البيان » در ماه جمادى الاول سال 593 ه درگذشت . تولد او به سال 511 ه در قرطبه بوده است . « 45 »
( * * * ) عبيد اللّه بن عبد الرحمان بن عيسى بن عبد الملك بن قزمان ، از قرطبه بود . در اشونه و اعمال آن وطن گزيد . فقه و حديث آموخت . از شاگردان قاضى ابو مروان الباجى و ابو جعفر البطروجى و ابو اسحاق بن فرقد بود . در اعمال قرطبه به شغل قضا منصوب شد . علاوه بر فقه در ادب و شعر نيز استاد بود . در اشونه به سال 593 يا 594 ه وفات كرد . « 46 »
( * * * ) عبد اللّه بن محمد بن عيسى التادلى ، از فاس بود . در اواخر عهد مرابطى وارد اندلس شد . در اشبيليه علم آموخت . از قاضى عياض سماع حديث كرد . ابن بشكوال او را اجازه كرامت كرد . ديگر از استادان او ابن عتاب و ابو بحر الاسدى بودند . در شعر و ادب براعت يافت . در اواخر ايام خليفه ابو يعقوب يوسف به قضاى فاس منصوب گرديد .
كسانى چون ابو محمد بن حوط اللّه و ابو الربيع بن سالم از او روايت حديث كردهاند . در سال 597 ه در مكناسه درگذشت . به سال 511 ه متولد شده بود . « 47 »
( * * * ) احمد بن عتيق بن زياد بن فرج ، از المريه بود و در بلنسيه مىزيست . به الذهبى مشهور بود . در فقه و ادبيات عربى استاد بود . خليفه المنصور او را به مراكش فراخواند و منصب شورا و فتوا به او داد . چون ابن رشد دچار آن محنت بزرگ شد ، ابن فرج نيز
هامش
( 45 ) . التكمله شمارهء 234 .
( 46 ) . ابن عبد الملك ، الذيل و التكمله ج 1 / برگ 1765 ، نسخهء خطى پاريس . و نيز التكمله شماره 2181 .
( 47 ) . التكملهء شمارهء 2155 .