يكى از اقدامات مهم مالى و اقتصادى خلافت موحدين دو برابر كردن وزن دينار موحدى بود كه در بهبود اوضاع اقتصادى بهطور كلى تأثير فراوان داشت .
وضع اقتصادى در مغرب و اندلس در سايه دولت موحدى از عهد خليفه عبد المؤمن تا اواخر عهد المنصور وضعى مطلوب بود . زراعت و تجارت رونق بسيار داشت و مردم در امن و راحت مىزيستند . گاهگاهى جنگهاى داخلى يا خشكسالى سبب مىشد كه تا حدودى اوضاع دگرگون شود و باز به قرار اول بازگردد . اما از آن هنگام كه طوايف عرب در افريقيه سر برداشتند و شهرهايش را ويران ساختند و كشتزارهايش را زير پى سپردند بخصوص در ايام شورش بنى غانيه كه با بريدن راهها و غارت قوافل بازرگانان توام بود ، اوضاع اقتصادى نيز روى به بدى گذاشت و امن و راحت از ميان مردم رخت بربست و قحطى و گرسنگى مسئله روز شد « 14 » . اين وضع ناگوار در تمام ايام جنگهاى الرشيد با عربهاى خلط و الرشيد و يحيى بن الناصر همچنان ادامه داشت ولى در ايام السعيد و المرتضى اندكى تخفيف پيدا كرد . هرگاه قحطى با بيمارىهايى چون و با و طاعون توام مىگرديد رنج و محنت مردم را ديگر پايانى نبود . در سال 647 در سبته و حوالى آن قحط و غلاى عظيمى اتفاق افتاد و اين به سبب فتنهها و جنگهاى پىدرپى داخلى بود . اين بحرانهاى اقتصادى مغرب در اندلس هم انعكاس بزرگ داشت . در اثر حوادث سياسى چنين وضعى هم در اندلس پديد مىآمد . مثلا به هنگام محاصرهء بلنسيه و اشبيليه از سوى دشمن بسيارى مردم از شدت گرسنگى مردند . قيام ابن هود در مشرق اندلس و قيام ابن الاحمر در منطقهء ميانين و جنوب نيز چنين شوربختيهايى در پى داشت . همهء اين حوادث ناگوار در نيمهء اول قرن هفتم هجرى بود ميان سالهاى 620 و 650 ه . و همين حوادث كه پس از ضعف و انقراض دولت موحدى ، در اندلس اتفاق افتاد سبب شد كه مسلمانان قدرت دفاعى خود را از دست بدهند و براى قواى مسيحى طعمهاى سهل التناول شوند .
* * *
هامش
( 14 ) . البيان المغرب ، ص 307 .